Αλήθεια, σήμερα φοβάσαι;

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjBP6ckiBhj_3f7vOjJ_HvkkdovgkxfICWVrmLoUqjZrB98tRrBrq3GZcvPIpvrdRgsVxXClQ-wkGaLQyNJ2qthphl-tF9jK88_01lRILB_9MrtPAQWxgHvhpBHUxHNbky37ICs5QPTpRY/s1600/Fear+-+Main+Image.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Αλήθεια, σήμερα φοβάσαι;" border="0" height="412" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjBP6ckiBhj_3f7vOjJ_HvkkdovgkxfICWVrmLoUqjZrB98tRrBrq3GZcvPIpvrdRgsVxXClQ-wkGaLQyNJ2qthphl-tF9jK88_01lRILB_9MrtPAQWxgHvhpBHUxHNbky37ICs5QPTpRY/s640/Fear+-+Main+Image.jpg" title="Αλήθεια, σήμερα φοβάσαι;" width="640" /></a></div><br /><br /><br /><b><br /></b> <b><br /></b> <b>Φόβος…</b><br /><br />Μία έννοια που υποδηλώνει τρόμο και πανικό. Μία έννοια που οι Αρχαίοι Έλληνες την προσωποποίησαν, σαν τον γιο του Άρη και της Αφροδίτης.<br /><br />Αλήθεια, σήμερα φοβάσαι;<br /><br />Κάθε μέρα θα φοβάσαι, εφόσον βρίσκεσαι μπροστά από μία τηλεόραση ή έναν υπολογιστή, λειτουργώντας σαν δέκτης κάθε είδους προπαγάνδας. <b>Μία πετυχημένη προπαγάνδα θα πρέπει να έχει και ισχυρές δόσεις φόβου.</b> Αυτό είναι το μυστικό της επιτυχίας.<br /><br />Δεχόμενος όλα αυτά τα ερεθίσματα, αποξενώνεσαι από τον ίδιο σου τον εαυτό, αρχίζεις να φοβάσαι τα πάντα και κλείνεσαι μέσα στον εαυτό σου (και στο σπίτι σου), αποκομμένος από κάθε πραγματικό συναίσθημα του έξω κόσμου.<br /><br />Η μεγαλύτερη επανάσταση που μπορεί να κάνει το ανθρώπινο είδος, δεν είναι ούτε τεχνολογική, ούτε κοινωνική, αλλά πνευματική. Είναι η επανάσταση για το επόμενο επίπεδο διανόησης.<br /><br /><br /><ul style="text-align: left;"><li>Βγες έξω από το μυαλό σου και πες στο κορίτσι/αγόρι που σκέφτεσαι, τα συναισθήματά σου.</li></ul><br /><br /><br /><ul style="text-align: left;"><li>Βγες έξω από το μυαλό σου και πρότεινέ της/του να βγείτε οι δυο σας.</li></ul><br /><br /><br /><ul style="text-align: left;"><li>Βγες έξω από το μυαλό σου και μην επιτρέπεις να το επηρεάζουν δημοσιογράφοι και πάσης φύσεως "τηλεοπτικοί ειδικοί".</li></ul><br /><br /><br /><ul style="text-align: left;"><li>Βγες έξω από το μυαλό σου και κοίταξέ το. Είναι ένας υπέροχος "οργανισμός", που πνίγεται κάτω από το αίσθημα του φόβου.</li></ul><br /><br />Θυμίσου…<br /><br /><b>Μην λειτουργείς ως διεκπεραιωτής της ζωής των άλλων, αλλά ως διαχειριστής της δικής σου ζωής.</b><br /><br /></div>

Αλήθεια, σήμερα φοβάσαι;

Φόβος… Μία έννοια που υποδηλώνει τρόμο και πανικό. Μία έννοια που οι Αρχαίοι Έλληνες την προσωποποίησαν, σαν τον γιο του Άρη και της Αφροδ...

Διαβάστε περισσότερα »

Μια διαδρομή αναζήτησης....

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj5WkHKGp7nYJwLD2bECjfJ2MVa9sfQS0AOYaBdfOFQgEdwVzsXxWRKp4hLIpFiK4QZvvTG93y5FsmkcW-l5QWVVZNbhWFbNJZuUQYyUEkxnPRvuR6bEGtvrlhO0sbWoGaHhATT3gI88kQ/s1600/326004-seek_truth_by_beautifullyevil.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><img alt="Μια διαδρομή αναζήτησης...." border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj5WkHKGp7nYJwLD2bECjfJ2MVa9sfQS0AOYaBdfOFQgEdwVzsXxWRKp4hLIpFiK4QZvvTG93y5FsmkcW-l5QWVVZNbhWFbNJZuUQYyUEkxnPRvuR6bEGtvrlhO0sbWoGaHhATT3gI88kQ/s1600/326004-seek_truth_by_beautifullyevil.jpg" title="Μια διαδρομή αναζήτησης...." /></span></a></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Το να μιλάς τη γλώσσα της αλήθειας, δεν είναι πάντοτε εύκολο. Για την ακρίβεια είναι το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο.</span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Είτε είναι τα λόγια ενός πολιτικού προσώπου είτε είναι τα λόγια (ή οι πράξεις) μίας γυναίκας ή ενός άνδρα προς κάποιο άλλο πρόσωπο, η αλήθεια ενοχλεί, πονάει και προβληματίζει...</span></div><div style="font-style: italic;"><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><div><b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Η αναζήτηση της αλήθειας είναι σαν τον έρωτα. Παρόλο που </span></b><b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">όλοι </span></b><b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">τον αναζητάνε, λίγοι μπορούν να τον βιώσουν ολοκληρωτικά...</span></b></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Η αποκάλυψη ότι μία κατάσταση ήταν ψεύτικη, είναι ικανή να δημιουργήσει τις κατάλληλες σκέψεις στο μυαλό ενός ανθρώπου και να προσπαθήσει ν' αναπτύξει εκείνες τις άμυνες στον εγκέφαλό του, για την προστασία του.</span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Θα μπορούσε κάποιος ν' αναρωτηθεί, γιατί κρύβουμε την αλήθεια;</span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Από ανασφάλεια; Από ενοχές; Από σχέδιο;</span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Είναι μερικές φορές που τυχαία γεγονότα, πυροδοτούν έναν καταιγισμό σκέψεων και συνδυασμών, καθοδηγώντας έναν άνθρωπο προς το φως της πραγματικότητας. Μία πραγματικότητα η οποία περιλαμβάνει ένα άγγιγμα του δέρματος, μία υπέροχη μυρωδιά και ένα διαπεραστικό βλέμμα. <b>Και είναι οι μοναδικές αναμνήσεις, οι οποίες δεν μπορούν να διαγραφούν όταν όλα τα υπόλοιπα τελειώσουν.</b></span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Το παρακάτω απόσπασμα του Jorge Bucay, διδάσκει πολλά:</span></div><div style="font-style: italic;"><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div><i><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Η αποκάλυψη της αλήθειας είναι αναπόφευκτη. Μπορεί κάποιος να προσπαθήσει να την κρύψει, μπορεί να επιχειρήσει να την αρνηθεί, για ένα μικρό διάστημα μπορεί να την καλύψει με κάποια πονηρή μεταμφίεση, πίσω από κάποια μεγάλη οθόνη. Αργά ή γρήγορα, όμως, σαν ένα βαρέλι γεμάτο αέρα κρυμμένο κάτω απ' το νερό, η αλήθεια αναδύεται στην επιφάνεια, μας αναγκάζει να την παραδεχτούμε, να ξανακοιτάξουμε τα δεδομένα, να αμφισβητήσουμε τις ανακαλύψεις μας, να αναδιατάξουμε τις παρατηρήσεις και να ερμηνεύσουμε πάλι τα γεγονότα....</span></i><br /><div><i><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></i></div><div><b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ίσως οι αναζητήσεις και οι συναντήσεις που έχουμε στη ζωή μας, να μας οδηγούν και στ' αντίστοιχα μονοπάτια....</span></b></div></div>

Μια διαδρομή αναζήτησης....

Το να μιλάς τη γλώσσα της αλήθειας, δεν είναι πάντοτε εύκολο. Για την ακρίβεια είναι το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο. Είτε είναι τα λόγια ε...

Διαβάστε περισσότερα »

Η έννοια της προόδου

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em; text-align: center;"><img border="0" height="180" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjjoqesVI3Tu4QoCznFWgTrDkWnkIxLORcOLqkottpcz4Qaj-Ifay0GAPaPJqWy5X3Q3BUtbSngzjtzhlgfDZy8YKWw5FWEbEfr1ex2ulx3_KTZICf3pLu8tpn_lrO-O-Fh20V88I-MgKUf/s320/h-ennoia-ths-proodoy.jpg" width="196" /></div>Στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε με μια έννοια που χρησιμοποιήθηκε από πολλούς στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας στη νεότερη ιστορία αλλά και σήμερα. Αυτή η έννοια είναι η πρόοδος και πώς αυτή μπορεί να εκφράσει τόσο την ανάπτυξη, όσο και τη διάκριση των κοινωνικοπολιτικών ιδεών.<br /><br />Αφορμή για τη συγγραφή στάθηκε η πρόσφατη «επίθεση» εναντίον διαδηλωτών του ΠΑΜΕ και η μονοπώληση των αντιδράσεων από μέρους του κομουνιστικού κόμματος στη περίοδο κρίσης που διανύει η χώρα. Είναι ολοφάνερο πως το κύρος του επαναστατημένου και η εγκυρότητα των ιδεών που πρεσβεύει, έχουν άμεση σχέση με το χαρακτηρισμό του υποκειμένου ως προοδευτικό. Αναγκαίο συνεπώς είναι να προσπαθήσουμε να ξεκαθαρίσουμε τι συνεπάγεται ο χαρακτηρισμός κάποιου ως προοδευτικού και τι ακριβώς υπονοείται με την έννοια πρόοδος.<br /><br />Για να ορίσουμε κάτι ως προοδευτικό, θα πρέπει κατ’ αρχάς να αποδεχτούμε πως η πρόοδος έχει μία συγκεκριμένη κατεύθυνση και αυτή είναι προς τα εμπρός. Όμως όταν λέμε εμπρός, τι ακριβώς εννοούμε; Η κατεύθυνση σάμπως δε παίρνει σάρκα και οστά από τον καθορισμό συγκεκριμένων στόχων; Μήπως για τα παραπάνω, δεν είναι εξάλλου αναγκαία και μία επικράτηση ιδεών, παραδοχών, αντιλήψεων οι οποίες θα πρέπει να προηγούνται του ορισμού της κατεύθυνσης της προόδου; Όταν οι στόχοι έχουν τεθεί και το μοντέλο αποτελέσει ένα πρότυπο, όταν το μοντέλο επικυρώνεται με τη σύμπλευσή του με τις επικρατούσες αντιλήψεις, τότε πια έχει γίνει ξεκάθαρο τι σημαίνει πρόοδος.<br /><br />Με βάση λοιπόν τα παραπάνω, είμαστε πλέον στη θέση να τοποθετούμε τα άτομα και τις αντιλήψεις είτε μέσα στην έννοια της προόδου, είτε εκτός. Είμαστε σε θέση, μια ιδεολογία, μία πρόταση, κάποιες αρχές και αξίες, κάποιες επιδιώξεις, αν γίνονται προς την κατεύθυνση της προόδου να προσδίδουν και στο υποκείμενο την ίδια ιδιότητα, ενώ αν τα παραπάνω στοιχεία χαρακτηρίζονται από οπισθοδρομικότητα και αδράνεια, τότε μιλάμε για συντήρηση. Όσο οι ιδέες αλλάζουν, εξελίσσονται και δέχονται την τριβή του χρόνου, έχουμε και την εμφάνιση νέων ορισμών, νεοσυντηρητικών, νεοφιλελεύθεροων, νεο κάτι. Αλλά πάντα η κεντρική ιδέα της προόδου μέσα από το χρωματισμό της και τη δυναμική της στο χρόνο όταν προέρχεται από μία πολύ συγκεκριμένη αφετηρία, δε μπορεί παρά να μένει μία συμπαγής μάζα που μοιάζει σαν αντί η ίδια η πρόοδος να κινείται στην ιστορία, να φτάνει στο σημείο να επιβάλει την ίδια την ιστορία να κινηθεί γύρω από την έννοιά της όπως αυτή διαμορφώθηκε από τις αρχικές συνθήκες.<br /><br />Αυτό που προσπαθώ να περιγράψω στα παραπάνω, είναι ότι η φύση της έννοιας της προόδου όπως αυτή πλέον γίνεται αντιληπτή, είναι απολύτως σύμφωνη με ένα ιδεαλιστικό πρότυπο. Σύμφωνα με αυτό, οι ιδέες, οι αρχές, οι αξίες και οι κατευθύνσεις, προϋπάρχουν του κόσμου αυτού, ή μάλλον είναι αυτόφωτες και οφείλουν να δουν την αντανάκλασή τους στον υλικό κόσμο και στην ανθρώπινη κοινωνία. Συνεπώς, η πρόοδος υπό αυτό το πρίσμα είναι η επιχείρηση προσέγγισης αυτών των ιδεών που ως πρότυπα υπάρχουν στον κόσμο των ιδεών και οφείλουμε να τα κάνουμε πραγματικότητα. Το οξύμωρο του πράγματος όμως είναι ότι ιδέες αντιλαμβανόμενες ως προοδευτικές, όπως ο μαρξισμός και οι εκφάνσεις του, έχουν πολύ λίγα κοινά σημεία με τον ιδεαλισμό του Πλάτωνα.<br /><br />Με αφορμή ένα πρόσφατο ανάγνωσμα του Πόππερ, θα ήθελα να συνδέσω την έννοια της προόδου με την εξελικτική θεωρεία του Δαρβίνου και τη μέθοδο της επιστήμης. Σύμφωνα με τη θεωρεία του Δαρβίνου, η εξέλιξη των ιδεών από το απλούστερο προς το πιο πολύπλοκο, η οποία συμβαίνει μέσω της μετάλλαξης του γενετικού υλικού των ειδών, δε συμβαίνει βάσει κάποιων a priori κατευθυντήριων αρχών. Η μετάλλαξη δηλαδή του γενετικού υλικού ενός οργανισμού, δεν ακολουθεί κάποιες επιταγές, αλλά γίνεται με τυχαίο τρόπο. Μία μεμονωμένη μετάλλαξη ίσως προκαλέσει πρόβλημα για το άτομο, αλλά η διαδικασία αποδεικνύεται επωφελής προς το είδος. Η μετάλλαξη συμβαίνει με τυχαίο τρόπο, χωρίς τάσεις. Το αν η μετάλλαξη αποδειχθεί επωφελής ή όχι θα το αξιολογήσουν οι πολύ συγκεκριμένες συνθήκες που συνέβη. Ο χρόνος και ο τόπος συνεπώς είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία ή την αποτυχία. Στη συνέχεια η μετάλλαξη, αν είναι θετική για το είδος, θα βρει το δρόμο της για την παγίωση και την αναπαραγωγή του γονιδίου που τη φέρει. Αυτό όμως που πρέπει να τονιστεί, είναι ότι η αρχική δοκιμή δε γίνεται κατόπιν επιλογής, κατόπιν κάποιας διαίσθησης για το σωστό, αλλά τυχαία, προς όλες τις κατευθύνσεις.<br /><br />Με την εξελικτική θεωρεία μπορεί να παραλληλιστεί η μέθοδος της επιστήμης της δοκιμής και λάθους. Οποιαδήποτε ανακάλυψη, εφεύρεση, έχουν δοκιμαστεί και επιβεβαιωθεί πριν γίνουν αποδεκτές. Ο επιστήμονας ίσως έχει κάποιες κατευθυντήριες γραμμές και θέσει από μόνος του ένα ερώτημα που ψάχνει απάντηση. Αυτό το ερώτημα ίσως βασίζεται σε κάποιες αρχές, αλλά η επιβεβαίωση της θεωρίας, θα γίνει με την παρατήρηση και το πείραμα. Ο ίδιος ο Πόππερ θεωρεί ότι μια θεωρεία, είναι έγκυρη μόνο όταν μπορεί να καταστεί ελέγξιμη και απορρίψιμη. Αν αφήσουμε όμως κατά μέρους τις αρχικές ιδέες και επικεντρωθούμε στην παρατήρηση και το πείραμα, θα δούμε ότι η έννοια του τυχαίου είναι απαραίτητη. Μία στατιστική ανάλυση, απομονώνει πάντα τους τυχαίους παράγοντες και επιχειρεί να βρει τη σχέση αιτίου αιτιατού. Η σχέση αιτίου αιτιατού με τη σειρά της δεν είναι άλλο από μία τυχαιότητα που απλώς επιβεβαιώθηκε εκ των πραγμάτων. Ένα πείραμα που γίνεται σε ένα εργαστήριο, εξετάζει όλες τις παραμέτρους ώστε να πάρει όλες τις τυχαίες διακυμάνσεις και να ελέγξει τη συμπεριφορά του αντικειμένου σε διάφορες συνθήκες. Η ανακαλύψεις στις επιστήμες, δε γίνονται από την επιβεβαίωση μιας θεωρίας μέσω ενός πειράματος ή μιας παρατήρησης, αλλά από τη διάψευσή τους. Είναι το λάθος, το οποίο δίνει την κατευθυντήρια γραμμή στην εξέλιξη της ανακάλυψης και όχι η αρχική ιδέα και διαίσθηση σχετικά με την ισχύ μίας πρότασης. Οι ιδέες είναι ποικίλες και οι αρχικές τάσεις πολλές. Όλες αυτές όμως κινούνται με μια φυγόκεντρο δύναμη προς όλες τις κατευθύνσεις και αυτό που τελικά θα αναδείξει την επικρατούσα είναι το σφάλμα, όχι η αρχική πρόθεση επιβεβαίωσης.<br /><br />Τα δύο κοινά σημεία της θεωρίας της εξέλιξης και της μεθόδου των επιστημών, είναι λοιπόν η τυχαία δοκιμή και το λάθος. Τα λάθη συσσωρεύονται στη συλλογική μνήμη και ότι απομένει είναι ο ελεύθερος χώρος για να κινηθούμε-πάλι με τυχαίο τρόπο. Τα αποτελέσματα αυτής της μεθόδου, που προϋπήρχε στη φύση και την υιοθέτησε ο άνθρωπος, είναι, η δημιουργία του ίδιου του ανθρώπινου είδους, στην πρώτη περίπτωση, από απλούς μονοκύτταρους οργανισμούς και τα αμέτρητα επιτεύγματα των επιστημών και ο βαθμός που αυτά έχουν βελτιώσει τη ζωή μας στη δεύτερη περίπτωση.<br /><br />Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, νομίζω -για μένα τουλάχιστον- είναι ξεκάθαρο, ποια έννοια πρέπει να έχει η πρόοδος και στην κοινωνικοπολιτική σφαίρα. Η προσδοκία των θετικών αποτελεσμάτων επιβεβαιώνεται από την παραπάνω μέθοδο. Μέθοδο την οποία, είχε η φύση, χρησιμοποίησε ο άνθρωπος για να δαμάσει τη φύση και θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατά βάση και για να δαμάσει ο άνθρωπος τον ίδιο του τον εαυτό, την ίδια του την κοινωνία. Η πρόοδος είναι μια τυχαία κατεύθυνση η οποία επιβεβαιώθηκε και επιβίωσε από τον έλεγχο που της άσκησε η πραγματικότητα. Οι ιδέες διαμορφώνονται μέσα στην ιστορία και όχι εκτός αυτής.<br /><br />Με όλα αυτά, μάλλον θα ήταν περιττό να μιλήσουμε για την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των όρων συντηρητικός και προοδευτικός, για να μη κάνουμε λόγο για αντιστροφή τους. Όλοι αυτοί οι θρασείς που τοποθετούνται τόσο απόλυτα και υποτάσσονται σε δεδομένες ιδέες και αρχές, καλά θα έκαναν να χαλαρώσουν λίγο, να αφήσουν τη σκέψη τους ελεύθερη και αν αυτή μπορεί να πάει αρκετά μακριά, τότε ίσως αποκολληθούν από την εμμονή τους σε ογκόλιθους του παρελθόντος.</div>

Η έννοια της προόδου

Στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε με μια έννοια που χρησιμοποιήθηκε από πολλούς στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας στη νεότερη ιστορία α...

Διαβάστε περισσότερα »

ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjNzU-Z-8zgcZWymLdNmJV-1LLcykMJywNgGAdYlUgTzYlqrytAbeKOf0GP3783WYWzNx6Qg72BMJBsDhz9OTSIbgxL4_ydufHiUQU5ThUc3XEKAUaZVnEjpkgui2VAbbN6NOxM4MqmLsus/s1600/billnew.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5645212188322627794" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjNzU-Z-8zgcZWymLdNmJV-1LLcykMJywNgGAdYlUgTzYlqrytAbeKOf0GP3783WYWzNx6Qg72BMJBsDhz9OTSIbgxL4_ydufHiUQU5ThUc3XEKAUaZVnEjpkgui2VAbbN6NOxM4MqmLsus/s320/billnew.jpg" style="cursor: hand; cursor: pointer; float: left; height: 247px; margin: 0 10px 10px 0; width: 320px;" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">Χρεωθήκαμε την ζωή με την γέννηση μας, και όλοι μας θα πληρώσουμε το τίμημα της με τον θάνατο μας!<br /><br />Όλα τα υπόλοιπα που συμβαίνουν ενδιάμεσα θα πρέπει να μας χαρίζονται”<span style="font-style: italic;"></span></span><br /><br />Bill Hicks<br /><br />Όταν η χρήση του χρήματος, για τον σκοπό της διαχείρισης και ανταλλαγής αγαθών πρωτοεμφανίστηκε στην κοιλάδα της αρχαίας Μεσοποταμίας (σημερινό Ιράκ & Συρία) πριν 5.000 χρόνια, μια θεωρία - η οποία από τότε λυμαίνεται την αντίληψη των ανθρώπων για την ζωή - γεννήθηκε. Ονομάστηκε: <span style="font-weight: bold;">«Το Βασικό Πρόβλημα της Οικονομίας»<span style="font-style: italic;"></span></span> και διακηρύσσεται σαν «Ευαγγέλιο» σ’ όλους του μαθητές του συστήματος της ελεύθερης αγοράς. Δυστυχώς οι αντιδράσεις για την ακεραιότητα του είναι σπάνιες, και οικονομολόγοι όλων των επιπέδων κατηχούνται ακατάπαυστα στο δόγμα του, μ’ ένα άρτια καθοδηγούμενο ψέμα για τα θεμέλια της ανθρώπινης κοινωνιολογίας. Έχει ως αρχή τα παρακάτω:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">«Οι πρώτες ύλες της Γης είναι πεπερασμένες, αλλά οι ανάγκες του ανθρώπου άπειρες»<span style="font-style: italic;"></span></span><br /><br />Η αλήθεια όμως, την οποία λίγοι γνωρίζουν είναι, ότι δεν υπάρχει <span style="font-weight: bold;">«βασικό πρόβλημα της οικονομίας».<span style="font-style: italic;"></span></span><br /><br />Για να το καταλάβουμε καλύτερα αυτό, πρέπει αρχικά να αποσαφηνιστεί κάποια ορολογία, και το κυριότερο από όλα η λανθασμένη έκφραση της «ανθρώπινης φύσης».<br /><br />Η ανθρώπινη φύση συχνά καθορίζεται ως: <span style="font-weight: bold;">«τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά της ανθρωπότητας τα οποία υποτίθεται ότι διακατέχουν όλο το ανθρώπινο γένος»</span>. Όπως το <span style="font-weight: bold;">«βασικό πρόβλημα της οικονομίας»</span>, η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει το χαρακτηριστικό της <span style="font-weight: bold;">«ανθρώπινης φύσης»</span>, τουλάχιστον με την εσκεμμένα λανθασμένη έκταση στην οποία της δίνεται και την οποία αντιλαμβάνεται η πλειονότητα. Οι άνθρωποι, ως είδος, στην πραγματικότητα δεν γεννιούνται με κάποιο κοινό χαρακτηριστικό. Κατά γενική παραδοχή, το μοναδικό πράγμα που είναι κοινό για όλους είναι η βασική ανάγκη για επιβίωση, μέσω της κατανάλωσης θρεπτικής και υγιεινής τροφής, πόσιμου νερού και στέγασης για την προστασία από τα στοιχεία της φύσης. Κανένας δεν γεννιέται με την πρόθεση να πεθάνει και εξ αυτού μπορούμε ορθώς να υποστηρίξουμε ότι η επιθυμία για επιβίωση είναι μέρος της <span style="font-weight: bold;">«ανθρώπινης φύσης»</span>. Σ’ αυτό τελικά αρχίζουν και τελειώνουν τα κοινά χαρακτηριστικά της ανθρωπότητας και για αυτό δεν υπάρχει στην πραγματικότητα και <span style="font-weight: bold;">«ανθρώπινη απληστία»</span> ή το <span style="font-weight: bold;">«βασικό πρόβλημα της οικονομίας»</span>. Όλοι αυτοί οι μύθοι σχεδιάστηκαν και συντηρούνται για να διατηρηθεί η πίστη σ’ ένα ελαττωματικό σύστημα.<br /><br />Επιπροσθέτως, ο όρος <span style="font-weight: bold;">«Νομισματικό σύστημα»<span style="font-style: italic;"></span></span> πρέπει να αποσαφηνιστεί. Η φράση <span style="font-weight: bold;">«Νομισματ-ικό»<span style="font-style: italic;"></span></span> σαν έννοια χρησιμοποιείται σ’ αυτό το έγγραφο στην θέση όλων των άλλων ιδεολογικών συστημάτων: Καπιταλιστικών, Κομμουνιστικών, Σοσιαλιστικών, Φασιστικών (κ.ο.κ), επειδή όλα αυτά τα ιδεολογικά συστήματα θεμελιωδώς είναι το ίδιο. Είναι ιδεολογικά συστήματα άσχετα με την πραγματικότητα, με ακριβώς τον ίδιο βαθυστόχαστο πυρήνα: την άνευ όρων απαράδεκτη πίστη στο <span style="font-weight: bold;">«Νομισματικό σύστημα»<span style="font-style: italic;"></span></span>. Κατ’ αυτή την έννοια η Κομμουνιστική Κίνα και η Καπιταλιστική Αμερική δεν διαφέρουν, και για αυτό ο όρος <span style="font-weight: bold;">«Νομισματικό»<span style="font-style: italic;"></span></span> χρησιμοποιείται για την ακριβή περιγραφή του συστήματος, που βασίζεται στην ελεύθερη αγορά, όπου η εργασία πωλείται σε σταθερή βάση, με σκοπό την υποστήριξη-τροφοδότηση της ανάγκης για κυκλική κατανάλωση. Αυτή η γενική οικονομική διεργασία θα αποκαλείται στο εξής ως : <span style="font-weight: bold;">«Νομισματικό σύστημα»<span style="font-style: italic;"></span></span>.<br /><br />Κανένα ανθρώπινο ον δεν είναι από την φύση του άπληστο. Παρομοίως κανείς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί σαν «καλός», «κακός», «έξυπνος», «ανόητος» ή με οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό: όλα αυτά απλά έχουν τις ρίζες τους στις αρχέγονες αντιλήψεις της θρησκείας ότι υπάρχουν <span style="font-weight: bold;">«καλοί»<span style="font-style: italic;"></span></span> και <span style="font-weight: bold;">«κακοί»<span style="font-style: italic;"></span></span> άνθρωποι. Σαν ολοκληρωμένο είδος, αυτά που περιλαμβάνονται στην ανθρώπινη ύπαρξη, είναι απλά η ύπαρξη(οντότητα) της. Κάθε αγόρι και κάθε κορίτσι γεννιέται ίσο σ’ αυτόν τον κόσμο: ένας κενός <span style="font-weight: bold;">«πίνακας ζωγραφικής».<span style="font-style: italic;"></span></span> Καμιά ανθρώπινη ύπαρξη δεν είναι ανταγωνιστική ή υλιστική – εξαρτάται από την αξία που δίνει κάποιος σ’ αυτά τα χαρακτηριστικά - ως αποτέλεσμα ενός γενετικά ενσωματωμένου προτερήματος ή ελαττώματος, και γι αυτό το <span style="font-weight: bold;">«βασικό πρόβλημα της οικονομίας»<span style="font-style: italic;"></span></span> είναι ουσιαστικά χωρίς νόημα: οι άνθρωποι καθίστανται να πιστεύουν υπό τις παρούσες συνθήκες ότι οι ανάγκες τους είναι άπειρες, αλλά αυτό δεν είναι έμφυτο, απαράλλακτο ή σταθερό χαρακτηριστικό.<br /><br /><blockquote></blockquote><span style="font-style: italic;">Ο πρώτος άνθρωπος, ο οποίος αφού έκλεισε μια χούφτα γης στην παλάμη του είπε: «αυτό είναι δικό μου» και απλά βρήκε ανθρώπους να τον πιστέψουν, ήταν ο ιδρυτής της σημερινής κοινωνίας. Πόσα εγκλήματα, πόλεμοι, φόνοι, δυστυχίες και πόσο τρόμο θα είχε αποφύγει το ανθρώπινο γένος, αν κάποιος αντιπαρέρχονταν τα παραπάνω και αντ’ αυτού έλεγε στους συνανθρώπους του: Προσέξτε αυτά που λέει αυτός ο λαοπλάνος. Είστε χαμένοι αν ξεχάστε ότι οι καρποί αυτής της Γης ανήκουν σ όλους μας και η Γη σε κανέναν.</span><br /><blockquote></blockquote><br /><span style="font-weight: bold;">Jean-Jacques Rousseau</span><br />Η ιστορία είναι γεμάτη από γεγονότα όπως πόλεμοι, επιδρομές, γενοκτονίες και με κάθε μέσο, κατάχρησης ισχύος σε τακτική βάση, από ανθρώπους που επιθυμούν να οικειοποιηθούν ότι δεν τους ανήκει, και έτσι είναι πολύ εύκολο να κατανοήσουμε γιατί είναι ευρέως αποδεκτή η θεωρία, ότι οι άνθρωποι εμμέσως είναι ανταγωνιστικοί, επεκτατικοί και ιδιοτελείς. Παρότι αναπόδεικτη, η παραπάνω θέση είναι επιφανειακή και αναληθής. Ο καλύτερος τρόπος για να εξηγήσουμε τα παραπάνω, είναι η ευρέως διαδεδομένη εξαιρετική διατύπωση του Βέλγου οικονομολόγου <span style="font-weight: bold;">Bernard Lietaur<span style="font-style: italic;"></span></span>, ο οποίος ήταν από τα ιδρυτικά μέλη του Ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος και αποσαφήνισε το θέμα συνοπτικά:<br /><br /><span style="font-style: italic;">«Η απληστία και ο ανταγωνισμός δεν είναι αποτέλεσμα της αμετάβλητης ανθρώπινης φύσης…<br /><br />Η απληστία και ο φόβος της έλλειψης, είναι στην πραγματικότητα χαρακτηριστικά τα οποία ακατάπαυστα δημιουργούνται και διευρύνονται, ως άμεσο αποτέλεσμα της χρήσης των χρημάτων…<br /><br />Μπορούμε να παράγουμε όση τροφή χρειάζεται για να τραφούν όλοι και να δώσουμε εργασία σ’ όλους τους ανθρώπους, αλλά προφανέστατα δεν υπάρχουν χρήματα για να τα πληρώσουμε όλα αυτά.<br /><br />Ο σκοπός των κεντρικών τραπεζών είναι να δημιουργούν και να διατηρούν αυτή την έλλειψη, άμεση συνέπεια της οποίας είναι η αντιπαλότητα με σκοπό την επιβίωση…»</span><br /><br />Τι ακριβώς εννοούσε όμως ο Lietaur; Αρχικά καταθέτει ότι, η απληστία, ο ανταγωνισμός και άλλα παρόμοια χαρακτηριστικά, <span style="font-weight: bold;">δεν είναι</span> έμφυτα στον άνθρωπο. Εν ολίγοις, δεν είναι θεμελιωδώς ενσωματωμένα στο ανθρώπινο είδος, που τουναντίον σημαίνει ότι μπορούν να μεταβληθούν και να εξαλειφθούν. Κατόπιν καταδεικνύει την πραγματική τους προέλευση:<br /><br /><span style="font-style: italic;">«…Η <span style="font-weight: bold;">απληστία</span> και ο φόβος της έλλειψης, είναι στην πραγματικότητα χαρακτηριστικά τα οποία ακατάπαυστα δημιουργούνται και διευρύνονται, <span style="font-weight: bold;">ως άμεσο αποτέλεσμα της χρήσης των χρημάτων...</span>»</span>. Βασικά η θέση του είναι η παρακάτω: Οι άνθρωποι καθίστανται άπληστοι και υλιστές επειδή το νομισματικό σύστημα είναι σχεδιασμένο να δημιουργεί ανταγωνισμό μέσω της <span style="font-weight: bold;">έλλειψης</span>. Αν δεν υπάρχουν αρκετό στην αγορά, οι άνθρωποι εργάζονται σκληρότερα με στόχο να αποκτήσουν χρήματα ακόμη και εις βάρος άλλων. Γι αυτό οι άνθρωποι γίνονται άπληστοι ή όπως ποιητικά διατυπώνεται από τον <span style="font-weight: bold;">Lietaur</span>:<br /><br /><span style="font-style: italic;">«άμεση συνέπεια της οποίας<span style="font-weight: bold;">(έλλειψης)</span>, <span style="font-weight: bold;">είναι η αντιπαλότητα με σκοπό την επιβίωση</span>…»</span>.<br /><br />Αλλά πως ακριβώς έχουμε χειραγωγηθεί να πιστεύουμε ότι οι ανάγκες μας είναι ατελείωτες και η απληστία εγγενής; Η σημερινή κοινωνία βρίθει κυριολεκτικά από θεσμούς(πολιτεία, δικαιοσύνη, σχολείο, θρησκεία) οι οποίοι διαιωνίζουν αυτό τον μύθο, παρόλο που, συνήθως αμφισβητούμε τα κίνητρα και τις μεθόδους των. Ίσως την μεγαλύτερη συνεισφορά έχει η βιομηχανία της διαφήμισης και της αγοράς. Με απλή διαδικασία δημιουργούν στους ανθρώπους το αίσθημα της ανεπαρκείας, της ανικανότητας και της κατωτερότητας εξαιτίας της κατοχής ή μη διαφόρων αγαθών και κατόπιν προσφέρουν συγκεκριμένα προϊόντα ως «κάλυψη» αυτών των υποτιθέμενων ελλείψεων. Βομβαρδίζουν ακατάπαυστα τον πληθυσμό με μηνύματα και εικόνες προτύπων και διασημοτήτων οι οποίοι είναι «ανώτεροι» άνθρωποι από τους άλλους εξαιτίας των επώνυμων ρούχων που φορούν! Τεράστια ποσά σπαταλιούνται ετησίως για να επιτευχθούν τα παραπάνω: Η εταιρία <span style="font-weight: bold;">ZenithOptimedia</span> αναφέρει ότι το 2010, <span style="font-weight: bold;">ξοδεύτηκαν παγκοσμίως $542 δις για διαφημίσεις</span>, ενώ ταυτόχρονα υπολογίζεται ότι <span style="font-weight: bold;">κάθε παιδί βλέπει 40.000 διαφημίσεις τον χρόνο</span>. Γεγονός είναι ότι, παραδιδόμενοι στις προτάσεις αγοράς προϊόντων, ως απόδειξη ανωτερότητας, οι καταναλωτές προβάλλουν τα διάφορα αυτά «<span style="font-weight: bold;">πρότυπα</span>» με την θέληση τους, με αποτέλεσμα να γίνονται κινητή διαφήμιση άνευ κόστους.<br /><br />Ολόκληρη η βιομηχανία μόδας, σε συνεργασία με τα πρακτορεία διαφήμισης, δημιούργησαν και εγκατέστησαν ένα «<span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">τεχνητό σύστημα αξιών</span></span>» στην συνείδηση όλων μας, πείθοντας τον κόσμο ότι ένας άνθρωπος κρίνεται σαν «<span style="font-style: italic;">καλός</span>» ή «<span style="font-style: italic;">κακός</span>», «<span style="font-style: italic;">άξιος</span>» ή «<span style="font-style: italic;">ανάξιος</span>», εξαιτίας της δυνατότητας που έχει να αποκτήσει την «τελευταία λέξη της μόδας». Επιπροσθέτως, διαρκώς ποθούμε περισσότερα: η ιδέα της ατομικής πληρότητας και της επιτυχίας γίνεται τόσο «θολή» και «παράλογη», ούτως ώστε πιστεύουμε ότι το ύψιστο συναίσθημα της ολοκλήρωσης στην ζωή, επιτυγχάνεται με την απόκτηση εμπορικών προϊόντων. Αποτέλεσμα: δημιουργούνται <span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">«μόδες»</span></span>… Ατέλειωτες διαφημίσεις, χειραγωγούν τις αξίες μας, δημιουργώντας <span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">«τάσεις»</span></span> τις οποίες οι άνθρωποι υποχρεώνονται να ακολουθούν, με τον φόβο της περιθωριοποίησης, λόγω της αδυναμίας εναρμόνισης σ’ αυτές. Χάνουμε την αίσθηση του μέτρου και της ισορροπίας: Η συνεχής αξιολόγηση της αυτοεκτίμησης μας, με βάση μια φανταστική, υλιστική, εμπορική κλίμακα, τροφοδοτεί την ανάγκη της συνεχούς και αυξανόμενης κατανάλωσης αγαθών, με σκοπό να γίνουμε προφανέστατα όσο «καλύτεροι» μπορούμε. Τρανταχτό παράδειγμα των αξιών που υιοθετούμε, μπορεί να αντιληφθεί κανείς από το γεγονός <span style="font-weight: bold;">ότι μόνο στις ΗΠΑ, πάνω από $250 δις ξοδεύονται ετησίως στο χώρο της μόδας</span>, την ίδια ώρα που <span style="font-weight: bold;">ο προϋπολογισμός του Υπουργείο Παιδείας των ΗΠΑ για το 2010 ήταν μόνο $46,7 δις.</span><br /><br />Ή όπως με πολύ ευφυή τρόπο, ο <span style="font-weight: bold;">George Carlin</span> (Αμερικάνος κωμικός) διατύπωσε:<br /><br /><span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">«Η μοναδική αξία που ισχύει ακόμη στις μέρες μας στην Αμερική, είναι ότι αγοράζουμε διάφορα:<br /><br />Άνθρωποι ξοδεύουν χρήματα, τα οποία δεν τους ανήκουν, για να αγοράσουν πράγματα που δεν τους χρειάζονται…»</span></span><br /><br />Παρά ταύτα, συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι <span style="font-style: italic;">«<span style="font-weight: bold;">αυτή είναι η τάξη των πραγμάτων</span>»</span>, και απληστία είναι έμφυτη, άρα αποδεκτή. Αυτή η γελοιωδώς λανθασμένη αντίληψη, στην οποία όλα τα εγχειρίδια της <span style="font-weight: bold;">«αγοράς»</span> βασίζονται, η πνευματικών διαστάσεων χαμηλού επιπέδου θεωρία: <span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">«Ο θάνατος σου είναι η ζωή μου»</span></span>, από την οποία προέρχεται το άνευ λόγου και αιτίας <span style="font-weight: bold;">«Βασικό οικονομικό πρόβλημα»</span>, και μέσω αυτού του απίθανου ψέματος διατηρείται η ανόητη υποστήριξη του <span style="font-weight: bold;">«Νομισματικού συστήματος»</span>, παρ’ όλη την τρομακτικά ολοφάνερη δυσλειτουργία του. Αν θέλουμε να θέσουμε το μέτρο για τα αποτελέσματα αυτής της δυσλειτουργίας, <span style="font-weight: bold;">πρέπει να αναφέρουμε ότι 34.000 παιδιά πεθαίνουν καθημερινά εξαιτίας της φτώχειας, και περίπου 3,4 δις άνθρωποι είναι αναγκασμένοι να ζουν με λιγότερο από $2 την ημέρα</span>. Το πώς κάποιος, ενώ γνωρίζει αυτά τα στοιχεία, αρνείται να ψάξει για εναλλακτικές λύσεις, δεν είναι τίποτα λιγότερο από μια αηδιαστική και παράλογη έλλειψη έγνοιας για την ανθρώπινη ζωή. Αν ακόμη πιστεύετε ότι είναι φυσικό επακόλουθο να είναι άπειρες οι ανθρώπινες ανάγκες, και όχι αποτέλεσμα του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο μεγαλώνουμε - περιβάλλον που μας εξαναγκάζει να ανταγωνιζόμαστε αναμεταξύ μας για επιβίωση- θα προσπαθήσω να παραθέσω και κάποια άλλα ευρύτερα παραδείγματα.<br /><br />Κάτι ανάλογο του <span style="font-weight: bold;">«λευκού πίνακα ζωγραφικής»</span> στον οποίο αναφέρθηκα πρωτύτερα, είναι η ιδέα ότι όλα τα παιδιά γεννιούνται κρατώντας έναν καθρέπτη, πάνω στον οποίο αντανακλάται ο κοινωνικός τους περίγυρος. Ένα παιδί που γεννιέται στην και μεγαλώνει στην Ιταλία από Ιταλούς, θα αναπτυχθεί με τις συνήθειες της Ιταλικής κουλτούρας: η προφορά, οι παραδόσεις, οι γεύσεις και όλα οι άλλοι παράγοντες θα αντανακλαστούν στο παιδί. Δεν γεννήθηκε με το γονίδιο του «Ιταλού», στο οποίο μπορεί να οφείλεται η συμπεριφορά του. Παρομοίως ένα παιδί που γεννήθηκε από Γερμανούς γονείς, αλλά υιοθετήθηκε στην Αγγλία, θα αναπτυχθεί εξ αντανακλάσεως με την Αγγλική κουλτούρα, μέσα στην οποία μεγαλώνει και όχι με την Γερμανική. Χαρακτηριστικά όπως η διάλεκτος, η παράδοση, η γεύση, δεν προϋπάρχουν στην ανθρώπινη φύση, πολύ δε περισσότερο η απληστία: κάποιος που ζει μόνος σ’ ένα νησί και δεν αντιμετωπίζει ανταγωνισμό για τροφή και νερό, δεν θα αναπτύξει το ένστικτο των «<span style="font-weight: bold;">απεριόριστων αναγκών</span>», με τον τρόπο που θα αναπτυχθεί σε κάποιον που ζει σ’ ένα χωριό μ’ εκατό κατοίκους και πρόσβαση σ’ ένα μόνο δέντρο με φρούτα και μόνο μία πηγή αγαθών...<br /><br />Επιπροσθέτως και κατ’ αναλογία, τα παραπάνω δεν περιορίζονται μόνο στο κόσμο τον ανθρώπων σαν εκδήλωση συμπεριφοράς που βασίζεται στα βιώματα. Στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σκύλοι εκπαιδευόταν να επιτίθενται και να σκοτώνουν Γιαπωνέζους στρατιώτες. Ταυτόχρονα σ’ άλλες περιπτώσεις σκυλιά εκπαιδευόταν να συνοδεύουν τυφλούς. Τα σκυλιά που σκότωναν στρατιώτες δεν ήταν «κακά», όπως και τα σκυλιά που οδηγούν τυφλούς δεν είναι «καλά»: απλά είναι αποτέλεσμα εκπαίδευσης αναλόγως των συνθηκών, ακριβώς όπως κι εμείς κατηχούμαστε από το νομισματικό σύστημα.<br /><br />Το ερώτημα που τίθεται συχνά είναι: <span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">«Δούλεψα για να αποκτήσω αυτά που έχω, γιατί πρέπει να δίδεται δωρεάν βοήθεια σ’ ανθρώπους στις υπανάπτυκτες χώρες;»</span></span><br /><br />Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι όσοι γεννιούνται σ’ αναπτυγμένες χώρες, που έχουν στη διάθεση τους ηλεκτρικό ρεύμα, νερό, νοσοκομεία, σχολεία, αυτοκίνητα, τηλέφωνο, τηλεόραση, υπολογιστές και όλες τις μορφές της τεχνολογίας που κάνουν την ζωή μας ευκολότερη, δεν έχουν συνεισφέρει τίποτα απολύτως στην δημιουργία αυτών των τεχνολογιών. Υπήρχαν ήδη. Παρ’ όλα αυτά όμως έχουν πλήρη πρόσβαση σ’ όλες.<br /><br />Είναι ζωτικής σημασίας να κατανοήσουμε ότι το <span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">«βασικό πρόβλημα της οικονομίας»</span></span> που έχει προκύψει, δεν γίνεται αντιληπτό από τους περισσότερους ανθρώπους: Οι ανθρώπινες ανάγκες δεν είναι ατελείωτες. Τουναντίον το ανταγωνιστικό περιβάλλον της αγοράς «δημιουργεί» ίσως ατελείωτες ανάγκες – ο ανταγωνισμός για επιβίωση είναι αποδεκτός – αλλά το να το αποδεχτούμε σαν δεδομένο για όλους αυτό είναι μάλλον υποκειμενικό και επισφαλές. Στη κοινωνία που ζούμε σήμερα, κίνητρο και μέτρο για την επιτυχία είναι η χρηματική ανταμοιβή και η συνεχής επιδίωξη πολλαπλασιασμού του (ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πραγματική ανάγκη), μοιάζει φυσικό επακόλουθο. Παρομοίως όμως το «βασικό πρόβλημα της οικονομίας» δεν είναι το υπέρτατο εμπόδιο για την μετάβαση σε μία <span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">«Οικονομία Βασισμένη στους Φυσικούς Πόρους» (ΟΒΠ)</span></span>. Αν οι άνθρωποι εξαναγκάζονται να πιστεύουν ότι θα απαιτούν υλιστικές απολαύσεις επ’ αόριστον, παρομοίως μπορούν να δεχθούν και το αντίθετο. Αυτό δεν είναι μία μεθοδολογία χωρίς βάση στο σημερινό σύστημα: σε μία ομιλία του προς του σπουδαστές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης το 2010, ο Αμερικανός ερευνητής μοντέλων που έχουν βάση σε διαφορετικά κίνητρα, <span style="font-weight: bold;">Dan Pink</span>, έθεσε προς συζήτηση τον παρακάτω αντισυμβατικό τρόπο προσέγγισης της απασχόλησης:<br /><br />Στη διάρκεια των τελευταίων ετών, μια αυστραλιανή εταιρεία λογισμικού με την επωνυμία <span style="font-weight: bold;">Atlassian</span>, εισήγαγε ένα τέτοιο σύστημα που ονομάζεται <span style="font-weight: bold;">«FedEx days»</span> - που πιθανώς απορρέει από την ιδέα της παράδοσης και κατά την διάρκεια της νύχτας - στις επιχειρήσεις της. Η ιδέα είναι ότι, πολλές φορές το χρόνο, σ’ ολόκληρο το εργατικό δυναμικό παρέχεται 24 ώρες ελεύθερος χρόνος, για να κατασκευάσουν μια λύση σε ένα πρόβλημα δικής τους επιλογής. Τους επιτρέπεται να εργαστούν σ’ οτιδήποτε, χωρίς περιορισμούς στόχων ή προϋπολογισμών, αρκεί να μην σχετίζεται με την καθημερινή τους εργασία. Η Atlassian παραδέχεται ότι ορισμένες από τις πιο επιτυχημένες λύσεις λογισμικού της προέρχονταν από αυτές τις «FedEx days». Οι μηχανικοί που αναπτύσσουν τις ιδέες αυτές, υποκινούνται από την ευκαιρία που τους δίνεται να εκφράσουν τις δημιουργικές τους δυνατότητες και να παρουσιάσουν την ικανότητά τους και όχι λόγω κάποιας χρηματικής ανταμοιβής ή την ανάγκη για απόδοση οριοθετημένων αποτελεσμάτων.<br /><br />Αυτή η προσέγγιση έχει υιοθετηθεί από το γίγαντα του Διαδικτύου, <span style="font-weight: bold;">Google</span>, το οποίο λειτουργεί με μια πολιτική γνωστή ως <span style="font-weight: bold;">«Twenty Percent time»</span>. Αντί να δοθεί η δυνατότητα ελεύθερης εργασίας εκτός στόχων και αντικειμένων μιας ή δύο ήμερων το χρόνο στο προσωπικό, οι μηχανικοί της Google δουλεύουν εκτός επίβλεψης της διοίκησης σε ποσοστό 20% του συνολικού χρόνου εργασίας τους. Η υιοθέτηση αυτού του τρόπου εργασίας είχε ως αποτέλεσμα μερικά από τα πιο <span style="font-weight: bold;">διάσημα «εργαλεία»</span> της εταιρίας: <span style="font-weight: bold;">Google News & Gmail</span>. Σε μία ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του <span style="font-weight: bold;">Standford</span> ο αντιπρόεδρος και υπεύθυνος προϊόντων έρευνας και εμπειρίας χρήστη, δήλωσε ότι το 50% όλων των νέων αυτών προϊόντων είναι απόρροια αυτού του τρόπου εργασίας.<br /><br />Οι τάσεις αυτές οδήγησαν στην ανάπτυξη μιας ολόκληρης φιλοσοφίας, όσον αφορά τα κίνητρα της εργασίας, γνωστή ως <span style="font-weight: bold;">«ROWE»</span>(αποτελέσματα εκ του περιβάλλοντος εργασίας) . Η φιλοσοφία ROWE δέχεται ως γεγονός ότι, στις επιχειρήσεις αλλά και τον ευρύτερο κόσμο, ο μοναδικός αναγνωρισμένος παράγοντας για τη μέτρηση της επιτυχίας, είναι τελικά τα αποτελέσματα. Εξ αυτού, επιχειρήσεις που υιοθέτησαν την προσέγγιση της φιλοσοφίας «ROWE», δεν θέτουν στο προσωπικό τους περιορισμούς ωραρίων, γραφείων, αντικειμενικών σκοπών ή οποιαδήποτε άλλη απαίτηση η οποία εγκλωβίζει την δημιουργικότητα τους. Οι απασχολούμενοι μπορούν να εργαστούν όταν θέλουν, όπου θέλουν, για όποιους σκοπούς θέλουν, αρκεί να επιτευχθεί ό τελικός στόχος. Δεν καθοδηγούνται για το πώς ή πότε να κάνουν πράγματα, και ως αποτέλεσμα αυτό τους επιτρέπει να αναπτύξουν τις δικές τους μοναδικές δημιουργικές μεθόδους και τα κίνητρά τους. Ως αποτέλεσμα, σ’ όλες τις περιπτώσεις που υιοθετήθηκε η φιλοσοφία «ROWE» η ικανοποίηση και η δραστηριοποίηση των εργαζομένων έχει αυξηθεί και εξ αυτού και η συνολική παραγωγικότητα.<br /><br />Το 1993, η <span style="font-weight: bold;">Microsoft</span> ξεκίνησε ένα έργο μικρής τελικά απήχησης, για τη δημιουργία μιας ψηφιακής εγκυκλοπαίδειας, που ονομάζεται <span style="font-weight: bold;">Encarta</span>. Μπορεί να έχετε υποθέσει σωστά, ότι Encarta δεν έτυχε ευρείας αποδοχής, λόγω του γεγονότος ότι ήταν εμπορικά ανεπιτυχής. Αυτή η έλλειψη επιτυχίας, ήρθε ως φυσικό επακόλουθο, παρά τις μεγάλες επενδύσεις που καταβλήθηκαν στους επαγγελματίες που δημιουργούν τις καταχωρήσεις εγκυκλοπαίδειας, και εργάστηκαν υπό άριστες συνθήκες (αλλά υπό αυστηρές προθεσμίες παράδοσης), σε αντίθεση με όσα μας λένε για την καθοδήγηση των ανθρωπίνων επιτευγμάτων από το χρηματικό κίνητρο. Οκτώ χρόνια μετά την παρουσίαση της Encarta, ένα άλλο εγκυκλοπαιδικό έργο ξεκίνησε, αυτή τη φορά χρησιμοποιώντας ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο. Στο μοντέλο αυτό, δεν υπάρχουν αμοιβές για τους συνεισφέροντες, ούτε υπάρχει κανένα άλλο είδος, υλιστικής ανταμοιβής. Είναι βασισμένο απλώς στο γεγονός, ότι οι άνθρωποι απολαμβάνουν να εκφράζουν τη δημιουργικότητά τους, όταν δοθεί η ευκαιρία να συνεισφέρουν σε ένα σκοπό που δεν περιορίζεται από προσωπικά οφέλη. Ως αποτέλεσμα, η <span style="font-weight: bold;">Wikipedia</span> είναι αναμφισβήτητα η πιο γνωστή ψηφιακή εγκυκλοπαίδεια στον κόσμο σήμερα, με μεγάλη διαφορά, σε σχέση με την απήχηση της Encarta.<br /><br />Αυτό που αποδεικνύουν όλες αυτές οι επιτυχίες, είναι ότι επιτρέποντας στην ανθρώπινη φυλή να έχει την πεποίθηση ότι μπορεί να λειτουργήσει δημιουργικά, λιμνάζοντας στο ξεπερασμένο νομισματικό σύστημα, είναι απλώς αντιπαραγωγική και αναποτελεσματική. Όσο το δεχόμαστε αυτό, θα συνεχίσουμε να ζούμε σε μια κοινωνία όπου η αξιοπρέπεια και η ηθική συμπεριφορά είναι ουσιαστικά αδύνατη.<br /><br /><span style="font-style: italic;"> <br />"Λέγαμε πόσο πολύ σημαντικό είναι, να επιτευχθεί, στον ανθρώπινο νου, η ριζική επανάσταση. Η κρίση είναι μια κρίση στη συνείδηση. Μια κρίση στην οποία δεν μπορούμε να δεχτούμε πια τα παλιά πρότυπα, τις αρχαίες παραδόσεις. Και, λαμβάνοντας υπόψη αυτό που ο κόσμος είναι τώρα, με όλη την δυστυχία, τις συγκρούσεις, καταστροφική βία, την επιθετικότητα, και ούτω καθεξής, ο άνθρωπος εξακολουθεί να είναι όπως ήταν: εξακολουθεί να είναι βίαιος, επιθετικός, κτητικός, ανταγωνιστικός, και έχει χτίσει μια κοινωνία προς αυτή την κατεύθυνση..."</span><br /><br /><span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">Jiddu Krishnamurti</span></span><br /><br />Το άλλο μισό του <span style="font-weight: bold;">«βασικού οικονομικού προβλήματος»</span>, είναι αναμφισβήτητα λιγότερο ασαφές: <span style="font-weight: bold;">«οι πόροι του πλανήτη είναι πεπερασμένοι»</span>. Ωστόσο, αυτό δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως: <span style="font-weight: bold;">«τα χρήματα είναι ο μόνος τρόπος για τη διανομή κάτι περιορισμένης ποσότητας»</span>.<br /><br /><br />Είναι αλήθεια ότι αν συνεχίσουμε να τροφοδοτούμε περίπου 300 εκατομμύρια αυτοκίνητα με πετρέλαιο, θα μας τελειώσει. Είναι αλήθεια ότι αν συνεχίσουμε να θερμαίνουμε τα σπίτια μας με χρήση άνθρακα και φυσικού αερίου, θα μας τελειώσει. Είναι επίσης αλήθεια ότι, στο έργο του <span style="font-weight: bold;">«Η Δημοκρατία»</span>, ο Πλάτωνας προσδιόρισε ότι: <span style="font-weight: bold;">«Η αναγκαιότητα είναι η μητέρα της εφεύρεσης»</span>. Αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι, κάθε φορά που η ανθρωπότητα ξεμένει από μια φυσική πηγή, μια εναλλακτική λύση θα επιδιωχθεί. Αυτό δεν είναι λιγότερο αληθές σήμερα από ότι ήταν το 380 π.Χ.: συνειδητοποιώντας ότι οι ενεργειακές πηγές μας φθίνουν, μαζικές επενδύσεις έχουν γίνει σε «πράσινο» καύσιμο - ίσως περισσότερο από ότι έχουμε ποτέ συνειδητοποιήσει. Το γεγονός είναι ότι θα μπορούσαμε να σταματήσουμε την καύση όλων των ορυκτών καυσίμων από αύριο, χωρίς να ξεμείνουμε ποτέ από ενέργεια, χρησιμοποιώντας τις σύγχρονες τεχνολογίες. <span style="font-weight: bold;">Μόνο η Γεωθερμική ενέργεια, έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί πηγή του ενεργειακού δυναμικού αρκετά ισχυρή για να τροφοδοτήσει τον κόσμο, όπως είναι τώρα, για τα επόμενα 4000 χρόνια.</span><br /><br /><br />Επιπροσθέτως, η θερμότητα του πυρήνα του Γης ανανεώνεται συνεχώς, επιτρέποντας στη γεωθερμική ενέργεια να τροφοδοτεί στην πραγματικότητα τα πάντα στη γη απείρως. Αν και έχω ασχοληθεί μόνο για λίγο με το θέμα της ενέργειας, δεν απαιτεί κάποιον εξειδικευμένο επιστήμονα για να αρχίσουμε να μαντεύουμε τον απεριόριστο αριθμό των πιθανών εναλλακτικών υλικών και των πόρων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, δεδομένου της απίστευτα γνωστής τάσης του ανθρώπου προς την καινοτομία.<br /><br />Όταν ο <span style="font-weight: bold;">Franklin Delano Roosevelt</span>, 32ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, άρχισε ν’ αναζητά τρόπους για να εισέλθει η χώρα του στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, <span style="font-weight: bold;">οι ΗΠΑ κατείχαν περίπου 600 μαχητικά αεροσκάφη</span>, και στερούνταν τα κεφάλαια για να κατασκευάσουν περισσότερα.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Ωστόσο, έχοντας πρόσβαση σε φυσικούς πόρους για την παραγωγή μαχητικών, κατασκεύαζαν 90.000 ετησίως, μέχρι το τέλος του πολέμου</span>.<br /><br />Αυτό δείχνει ότι, σε περιόδους πολέμου, είμαστε κάτι παραπάνω από ικανοί να παράγουμε όπλα σε απίστευτους ρυθμούς, ανεξάρτητα από τη διαθεσιμότητα των χρημάτων. Φανταστείτε αν η ίδια αποτελεσματικότητα εφαρμοζόταν σε καιρούς ειρήνης, και αντ' αυτού επιλέγαμε να παράγουμε τρόφιμα να χτίζουμε σχολεία και νοσοκομεία αντί για μαχητικά αεροσκάφη. Αυτό είναι μια απόδειξη για την πραγματική ικανότητά μας να παράγουμε αφθονία, όταν είναι απαραίτητο.<br /><br /><br />Ελπίζω ότι θα κρίνετε αυτό το άρθρο με ανοιχτό μυαλό. Προφανώς, είναι δύσκολο να δεχθούμε ότι όσα σας έχουν διδάξει οι δάσκαλοι σας και τα βιβλία, σχετικά με τον τρόπο που ο άνθρωπος λειτουργεί εντός αυτού του συστήματος, είναι ένας συνδυασμός ψεμάτων και ανοησιών, αλλά ελπίζω ότι είστε αρκετά ευφυή για να μην δεχθείτε το πρώτο πράγμα που ακούτε ή διαβάζετε, ως ευαγγέλιο. Σε έναν κόσμο, όπου τόσα πολλά, είναι συγκεντρωμένα με βάναυσο τρόπο, στα χέρια λίγων σε βάρος τόσο πολλών, είναι εύκολο να κατανοήσουμε ότι κάτι είναι πολύ λάθος. Καθήκον απέναντι στον εαυτό σας και σε όλους τους άλλους γύρω σας, είναι να μην σταματήσετε ποτέ τις ερωτήσεις. Να είστε δάσκαλος και μαθητής: <span style="font-weight: bold;">“Εμπνεύστε τον καθένα γύρω σας με το παράδειγμά σας”</span>.<br /><br /><span style="font-style: italic;">«Τα χρήματα είναι σημαντικά μόνο σε μια κοινωνία, που οι πόροι για την επιβίωσή είναι περιορισμένοι και πρέπει να ελέγχονται και οι άνθρωποι δέχονται χρήματα ως μέσο ανταλλαγής για τους λιγοστούς αυτούς πόρους. Τα χρήματα είναι ένας κοινωνικός συμβιβασμός: δεν είναι φυσικός πόρος και δεν αντιπροσωπεύει κανέναν. Δεν είναι απαραίτητα για την επιβίωση, αλλά έχουμε εξαναγκαστεί να τα θεωρούμε..."</span><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Jacque Fresco</span><br /><br />Η μετάφραση είναι δική μου από το άρθρο "Το βασικό πρόβλημα της οικονομίας" του τεύχους Αυγ-Σεπ 2010 του Newsletter του κινήματος Zeitgeist...</div>

ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Χρεωθήκαμε την ζωή με την γέννηση μας, και όλοι μας θα πληρώσουμε το τίμημα της με τον θάνατο μας! Όλα τα υπόλοιπα που συμβαίνουν ενδιάμεσα ...

Διαβάστε περισσότερα »

Πόσο ακόμα;

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgo3S_-9DR1dAuDfK6rcHt7VuAz-2xBxAz7FnylLClay8v8hF_o2f4k2m1MHUC_4LEIJac7eh0Eyeqpyb9KbBr3GRm1G-s8HhGPCHyptZCMmTukhq-RcoverNIUJvbBFiJvaWmW7dz4aph8/s1600/293609_558236860871213_238884747_n.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;" target="_blank" title="Πόσο ακόμα;"><img alt="Πόσο ακόμα;" border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgo3S_-9DR1dAuDfK6rcHt7VuAz-2xBxAz7FnylLClay8v8hF_o2f4k2m1MHUC_4LEIJac7eh0Eyeqpyb9KbBr3GRm1G-s8HhGPCHyptZCMmTukhq-RcoverNIUJvbBFiJvaWmW7dz4aph8/s320/293609_558236860871213_238884747_n.jpg" title="Πόσο ακόμα;" width="495" /></a></div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Πόσο ακόμα θα σέρνεσαι καταγής, μέσα σε λάσπες και μιαρά περιττώματα; Πόσο ακόμα θα βάζεις πάνω απ’ την αγάπη σου, εκείνον τον τρομαχτικό, εξευτελιστικό φόβο που σου μάθανε να φωνάζεις ζωή; Πόσο ακόμα θα ξεσκίζεις με βία κάθε σύναψη λογικής στο τρομαγμένο σου μυαλό; Πόσο ακόμα;</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ξεκίνησες το ταξίδι μέσα στα σκοτεινά πέπλα της εποχής της άγνοιας. Πάλεψες σαν θηρίο με τα στοιχειά της φύσης αλλά και με τα τέρατα που δημιούργησε το μυαλό σου. Κατάφερες να τα δαμάσεις όλα, κατάφερες να γίνεις «άνθρωπος». Κι όμως, δεν μπόρεσες ποτέ να δεις καθαρά. Έφτιαξες συστήματα, θρησκείες, ιδεολογίες, περιουσίες. Έσφαξες τους άλλους, σφάχτηκες από άλλους, είδες τις «αλήθειες», μπήκες σε λίστες, έγινες νούμερο, έγινες αυθεντία, έγραψες ιστορία, χάραξες σύνορα, γκρέμισες όνειρα, βρώμησες τον τόπο με την τοξική σου ανάσα, αυτή που ζέχνει «πρόοδο» και κέρδος.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Πόσο ακόμα θα σέρνεσαι καταγής, σκουλήκι όμοιος, καταναλώνοντας μόνο για χάρη της αφόδευσης; Πόσο ακόμα θα βάζεις πάνω απ’ την αγάπη σου, εκείνο το τραγικό, αποτρόπαιο «πρέπει» που σου μάθανε να αποκαλείς ελευθερία; Πόσο ακόμα θα ξεσκίζεις με βία κάθε δεσμό που σε κρατά ενωμένο με τον συνάνθρωπο; Πόσο ακόμα;</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Βούτηξες στο βόθρο της ιδιοτέλειας, ανέχτηκες τη λοβοτομή, μίσησες την ομορφιά, βάφτισες «δίκαιο» τη σκλαβιά, έπεσες σε λήθαργο χωρίς όνειρα, αγόρασες ψεύτικες υποσχέσεις, πούλησες την αξιοπρέπεια για λίγη «ησυχία», καταράστηκες τη διαφορετικότητα, αναθεμάτισες το καινούργιο, εξιδανίκευσες τη μετριότητα, έκαψες τους «αιρετικούς», έσβησες τη φλόγα του έρωτα, έκρυψες από το φως κάθε σπόρο, κάθε σκέψη, κάθε ιδέα, κάθε συναίσθημα που θα μπορούσε να σε λευτερώσει.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Πόσο ακόμα θα σέρνεσαι καταγής; Πόσο ακόμα;</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Σύντομα θα σε πατήσουν τα πέλματα των ονειροπόλων. Σύντομα θα σε συντρίψουν οι κραυγές του πόθου τους. Σύντομα θα σε κάψουν οι φλόγες της επανάστασης. Σύντομα θα σε ξεχάσουν. Σύντομα αυτοί που νοιώθουν, θα συνεχίσουν το ταξίδι που εσύ άφησες στη μέση.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><a href="http://methexiserratum.wordpress.com/" rel="nofollow" target="_blank" title="methexis">Methexis Erratum</a></span></div>

Πόσο ακόμα;

Πόσο ακόμα θα σέρνεσαι καταγής, μέσα σε λάσπες και μιαρά περιττώματα; Πόσο ακόμα θα βάζεις πάνω απ’ την αγάπη σου, εκείνον τον τρομαχτικό, ε...

Διαβάστε περισσότερα »

Η διδασκαλία του Μακιαβέλι

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEia69_VhSAwKKyQGr_mpGJoITeOyxeIDsvQQBkaGHav7oebbK1luZZDVAxx_KkmhuTo9XIWOvRqnAQ3ucsGAIk6HVgaMu-HEdE8iPR-yc5URaKscD0RQiegHgGX0texvfBBXFev3g-Fyd7X/s1600/leadership-48.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;" target="_blank" title="Η διδασκαλία του Μακιαβέλι"><img alt="Η διδασκαλία του Μακιαβέλι" border="0" height="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEia69_VhSAwKKyQGr_mpGJoITeOyxeIDsvQQBkaGHav7oebbK1luZZDVAxx_KkmhuTo9XIWOvRqnAQ3ucsGAIk6HVgaMu-HEdE8iPR-yc5URaKscD0RQiegHgGX0texvfBBXFev3g-Fyd7X/s640/leadership-48.jpg" title="Η διδασκαλία του Μακιαβέλι" width="513" /></a></div><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><b>«Τους αντιπάλους σου ή πρέπει να τους παίρνεις με το μέρος σου ή να τους εξοντώνεις»</b> - Νικολό Μακιαβέλι</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ο όρος «μακιαβελισμός» φέρνει έως και σήμερα μια ιδιαίτερη αρνητική χροιά. Υπάρχει ένα ιστορικό ανέκδοτο που λέει, ότι όταν ο Μακιαβέλι κείτονταν ετοιμοθάνατος στο κρεβάτι του, τον πίεζαν να αναθεματίσει τον Σατανά και όλα του τα έργα. Εκείνος υποτίθεται ότι απάντησε: <b>«Αυτή δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να δημιουργήσω εχθρούς». </b>Μήπως λοιπόν ο Μακιαβέλι ήταν όντως <b>«ο φιλόσοφος του Σατανά»;</b></span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ο Μακιαβέλι ήταν ένα παιδί της Αναγέννησης, δηλαδή μιας εποχής οπότε ανοίχτηκαν πολλές νέες προοπτικές σε όλους τους τομείς του πολιτισμού. Μελετώντας τον Ηγεμόνα υπό το πρίσμα της ιστορίας και της φιλοσοφίας, παρατηρεί κανείς ανεξάρτητα από την όποια ηθική αξιολόγηση του έργου, νέα ριζοσπαστικά στοιχεία. Εδώ βλέπουμε για πρώτη φορά το έργο του πολιτικού απαλλαγμένο από κάθε είδους μεταφυσική, ηθική ή θεολογική παραφιλολογία.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Με τον Μακιαβέλι ξεκινά η πολιτική φιλοσοφία των νεότερων χρόνων, η οποία αντιλαμβάνεται το κράτος σαν ένα είδος οργανισμού που έχει δημιουργηθεί από τον ίδιο τον άνθρωπο και εξετάζει το επάγγελμα του πολιτικού χωρίς να φοράει τα γυαλιά της ηθικής. Ο Μακιαβέλι είναι ο εμπνευστής της διδασκαλίας της πολιτικής σύνεσης. Η διδασκαλία της σύνεσης βασίζεται στην εμπειρία. </span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ταυτόχρονα είναι ο πρώτος σημαντικός πολιτικός φιλόσοφος των νεότερων χρόνων, ο οποίος στηρίζει τη θεωρία του σε συγκεκριμένες εμπειρίες και παρατηρήσεις. Αυτό είναι ένα κοινό σημείο, που τον συνδέει με σημαντικούς ερευνητές της εποχής του, οι οποίοι θεμελίωσαν τις εμπειρικές φυσικές επιστήμες, όπως για παράδειγμα ο αστρονόμος Κοπέρνικος. </span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Γι’ αυτόν τον λόγο, το έργο του Μακιαβέλι είναι γεμάτο παραδείγματα, με τα οποία αποδεικνύει τις θέσεις του και τα οποία αντλεί από τις ακόλουθες δύο πηγές: τις πολιτικές εξελίξεις της εποχής του και περιστατικά που αναφέρονται στα συγγράμματα των ιστορικών.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><b>Ο Ηγεμόνας</b></span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Το ουσιώδες της σκέψης του Μακιαβέλι είναι συμπυκνωμένο σε ένα κείμενο που γράφτηκε τάχιστα, μέσα σε λίγους μήνες, στα τέλη του 1513. Ο Ηγεμόνας, από τα πλέον ονομαστά βιβλία στην ιστορία του πολιτικού στοχασμού, σηματοδοτεί πραγματική καινοτομία. Δημιουργεί κατά πολλούς τρόπους ρήξη με τις προηγούμενες πολιτικές σκέψεις. Είναι αλήθεια ότι σε πολλά σημεία ο Μακιαβέλι επεκτείνει στοχασμούς του Αριστοτέλη ή του Πολύβιου. Ωστόσο οι ασυνέχειες υπερτερούν ευρέως των κληροδοτημάτων.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Λόγω ακριβώς της εγγενούς καινοτομίας του, ο Ηγεμόνας δεν έχει πάψει να γίνεται αντικείμενο μελετών, σχολιασμών, επαίνων, μομφής, επιθέσεων απομιμήσεων και συχνά παρερμηνειών εδώ και περίπου τέσσερις αιώνες. Ο Χόμπς, ο Σπινόζα, ο Μάρξ και πολλοί άλλοι υπήρξαν προσεκτικοί και παθιασμένοι αναγνώστες του έργου. Ελάχιστα κείμενα έχουν προκαλέσει τόσο έντονη γοητεία και τόσο μεγάλη απόρριψη, ίσως και τόσες παρεξηγήσεις.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Μια από τις λέξεις κλειδιά αυτού του κειμένου είναι η virtu. Δεν πρόκειται διόλου για την <b>«αρετή»</b> με τη συνηθισμένη έννοια. Η λέξη virtu καταδεικνύει εδώ τη δύναμη, την ικανότητα δράσης, την επιτηδειότητα την οποία επιδεικνύει κανείς σε μια ενέργεια που το αποτέλεσμα της είναι, το μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ο πολιτικός αγώνας, όμως, δεν εξαρτάται μόνο από τη virtu. Εξαρτάται, επίσης, από αυτές τις ίδιες τις καταστάσεις, από την εξέλιξή τους, από τις ενδεχόμενες αιφνίδιες μεταβολές τους. Αυτό το μερίδιο του τυχαίου, ο Μακιαβέλι το αποκαλεί fortuna – η τύχη, η ειμαρμένη, οι τυχαίες και μεταβαλλόμενες περιστάσεις. Διότι ίδιον των ανθρώπινων καταστάσεων είναι να παραμένουν ανοιχτές, κινούμενες, επιρρεπείς σε ξαφνικές και απρόβλεπτες μετατροπές.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Η συγκεκριμένη τέχνη του ηγεμόνα ασκείται στο σημείο συνάντησης της fortuna και της virtu: το θέμα είναι να παραμείνει αποτελεσματικός σε ένα κόσμο όπου τα δεδομένα αλλάζουν και μας διαφεύγουν αδιάκοπα. Εκείνο που σκιαγραφεί ο Μακιαβέλι είναι, κατά μία έννοια, μια γενική θεωρία της δράσης: ούτε πλήρως κυρίαρχης (η τύχη ματαιώνει τα σχέδιά μας), ούτε παντελώς αδύναμης (τα σχέδιά μας προσαρμόζονται και ματαιώνουν τα τυχαία γεγονότα).</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Η τέχνη του πολέμου είναι ένα βιβλίο λιγότερο γνωστό και λιγότερο κουραστικό, τουλάχιστον φαινομενικά. Ωστόσο ο Μακιαβέλι δεν διστάζει να γράψει ότι αυτή η τέχνη του πολέμου είναι η μόνη που ταιριάζει σ’ αυτόν που διοικεί. Και εδώ, πάλι, ο λόγος είναι απλός: αυτός ο οποίος κατέχει τούτη την τέχνη αλλά δεν έχει ακόμη την εξουσία, θα καταφέρει να την κατακτήσει. </span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Και αυτός ο οποίος έχει την εξουσία θα καταφέρει να τη διατηρήσει εναντίον των αντιπάλων του. Αντιθέτως αυτός ο οποίος δεν κατέχει τούτη την τέχνη δεν θα καταφέρει ποτέ να κατακτήσει την εξουσία αν δεν την έχει ήδη κατακτήσει, ούτε θα μπορέσει να τη διατηρήσει αν το έχει ήδη πετύχει.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Είναι λοιπόν ουσιώδες να είναι κανείς «οπλισμένος», όπως λέει ο Μακιαβέλι, πράγμα το οποίο δε σημαίνει να έχει όπλα, αλλά να κατέχει την τέχνη του πολέμου, να γνωρίζει τους νόμους της νικηφόρου μάχης. Ο Μακιαβέλι δεν πλέκει το εγκώμιο του πολέμου. Στη σκέψη του δεν πρόκειται καν περί προτίμησης, αλλά περί διαπίστωσης: αυτή είναι η λειτουργία της πραγματικότητας.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Η μεταβολή που εισάγει η σκέψη του Μακιαβέλι συνίσταται εν κατακλείδι στην αναζήτηση της αλήθειας του κόσμου όπως ακριβώς είναι. Να πάψουμε να κρίνουμε, να θρηνούμε, να ονειρευόμαστε, να συγχέουμε τις επιθυμίες μας με την πραγματικότητα. Να προσπαθούμε, αντίθετα, να αποσυναρμολογούμε τους μηχανισμούς της πραγματικής λειτουργίας της εξουσίας, των ανθρώπινων σχέσεων, της ιστορίας. </span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ο Μακιαβέλι περιορίζει το πεδίο του πολιτικού στοχασμού σε ένα κεντρικό θέμα: παίρνω την εξουσία (αν δεν την έχω) ή τη διατηρώ (αν την έχω). Οι έννοιες – κλειδιά δεν είναι πλέον η philia («φιλία» στα αρχαία ελληνικά), αυτή η έμφυτη αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων που διέκρινε ο Αριστοτέλης, ούτε η humanitas («ανθρωπιά» στα λατινικά) την οποία ο Κικέρων καθιστούσε το ελατήριο των δημόσιων πραγμάτων στην κοινότητα των ανθρώπων.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Αυτή η επιστήμη κατάληψης και διατήρησης της εξουσίας γίνεται αντιληπτή από τον Μακιαβέλι με τρόπο κυρίως δυναμικό και όχι στατικό. Αυτό είναι το δεύτερο νέο σημείο: η πολιτική είναι μόνιμη πάλη, αέναη κίνηση, συνεχώς δημιουργία. Το θέμα είναι πάντα το ίδιο: να δημιουργηθούν νέα κράτη. Διότι ο ηγεμόνας οφείλει να αποβλέπει στην επέκταση του, επομένως να έχει το σχέδιο για την απόκτηση νέων κρατών, για την επέκταση της κυριαρχίας και της εξουσίας του. </span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Στην αντίθετη περίπτωση θα χαθεί, διότι όλοι οι άλλοι θα αυξηθούν εις βάρος του. Η τακτική εκείνου που κυβερνά, λοιπόν, εγγράφεται σε μια κίνηση δίχως τέλος: μάχη για την επέκταση, άμυνα εναντίον των αντιπάλων δυνάμεων, χωρίς να παραλείπει να λαμβάνει υπόψη τη μεταστροφή της κοινής γνώμης, τις αιφνίδιες και επικίνδυνες αλλαγές που προκαλούνται από τα πάθη του λαού. Η δυναμική δεν σταματά ποτέ.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Η ρήξη που πραγματοποιείται με τη σκέψη του Μακιαβέλι είναι η επικέντρωση της πολιτικής ανάλυσης στο παιχνίδι των πολιτικών παθών. Είναι ο πρώτος που συλλαμβάνει με τρόπο τόσο σαφή και ριζοσπαστικό την πολιτική ως διαμάχη παθών (πάθος για επικυριαρχία, πάθος για διακυβέρνηση, πάθος για εκδίκηση) συνδεδεμένων με αγώνες οικονομικών και στρατιωτικών συμφερόντων. Αυτό το παιχνίδι περιπλέκεται εξαιρετικά από τις παρεμβάσεις των παθών του πλήθους.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Το να καταλάβει κάποιος την εξουσία και να τη διατηρήσει, σε τελική ανάλυση τι είναι; Τίποτε άλλο παρά η βέλτιστη προς τα συμφέροντα του χρήση των ανθρώπινων παθών και των αυταπατών που τα συντηρούν. Από αυτή την άποψη, η σκέψη του Μακιαβέλι εξετάζει μόνο την αποτελεσματικότητα. Η επιτυχία, για τον ηγεμόνα, επιτυγχάνεται με συγκεκριμένη και σύμφωνα με τις περιστάσεις επιδεξιότητα, και όχι σε σχέση με ιδανικά, ή ηθικά πρότυπα ή κανόνες. Το ουσιώδες είναι να πετύχεις το σκοπό σου, ασχέτως του τύπου των χρησιμοποιούμενων μέσων.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Βεβαίως, αυτή η έλλειψη ηθικών ενδοιασμών συνέβαλε στο να κριθεί αρνητικά η σκέψη του Μακιαβέλι. Επέτρεψε επίσης την πραγματοποίηση της διολίσθησης από τον όρο «μακιαβελιστής» (που του ανήκει αποκλειστικά) στον όρο «μακιαβελικός» (που του αποδίδεται λανθασμένα). Εν τούτοις, αυτή η ριζική απαισιοδοξία έχει το καλό ότι φέρνει απροκάλυπτα στο φως τη δύναμη των ανθρώπινων παθών και τις αδιάκοπες συγκρούσεις των. </span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Μπορεί κανείς να κατηγορήσει τον Μακιαβέλι για διάφορα πράγματα, αλλά σίγουρα δεν μπορεί να τον κατηγορήσει ότι φιλοσοφούσε ανέξοδα κλεισμένος στο γραφείο του. Υπήρξε για πολλά χρόνια πολιτικός και διπλωμάτης. Το έργο του γράφτηκε όταν αναγκάστηκε από τις περιστάσεις να μείνει για κάποιο διάστημα μακριά από την πολιτική και με την ελπίδα ότι τα βιβλία θα τον βοηθούσαν να επανέλθει στην πολιτική σκηνή της Φλωρεντίας.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><a href="http://axia-logou.blogspot.gr/" rel="nofollow" target="_blank" title="axia">ΠΗΓΗ</a></span></div>

Η διδασκαλία του Μακιαβέλι

«Τους αντιπάλους σου ή πρέπει να τους παίρνεις με το μέρος σου ή να τους εξοντώνεις» - Νικολό Μακιαβέλι Ο όρος «μακιαβελισμός» φέρνει έως ...

Διαβάστε περισσότερα »

Η ετερότητα ως ζητούμενο

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhEQOQslwuO5FuzUoTO8r85D3gXiAdD9263i1P6G3fM08piqYlgDD2kZaEFmKdSu0_vwFdvM8_xLN9xVWKnNXyWozHzgCfM2kp0F6DAzMQMXvll5qNpDZC0hbIqSImgUgaRQeuhuCD9CUDZ/s1600/%25CE%25B5%25CF%2584%25CE%25B5%25CF%2581%25CF%258C%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2584%25CE%25B1.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;" target="_blank"><img alt="Η ετερότητα ως ζητούμενο" border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhEQOQslwuO5FuzUoTO8r85D3gXiAdD9263i1P6G3fM08piqYlgDD2kZaEFmKdSu0_vwFdvM8_xLN9xVWKnNXyWozHzgCfM2kp0F6DAzMQMXvll5qNpDZC0hbIqSImgUgaRQeuhuCD9CUDZ/s320/%25CE%25B5%25CF%2584%25CE%25B5%25CF%2581%25CF%258C%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2584%25CE%25B1.jpg" style="display: block; height: 242px; margin-bottom: 10px; margin-left: auto; margin-right: auto; margin-top: 0px; text-align: center; width: 320px;" /></a> Το διαφορετικό είτε φυσικά είτε συμπεριφορικά είναι αναπόφευκτο. <br /><br />Επερχόμενα, η τάση των ανθρώπων να στιγματίζουν δεν μπορεί να θεωρηθεί αφύσικη. <br />Στιγματισμός, βέβαια, υπάρχει και στη μη ανθρώπινη φύση. <br /><br />Για παράδειγμα, μια κοινότητα ζώων, ένα κοπάδι, δεν δέχεται εντός της το παραμορφωμένο, το βιολογικά αλλοιωμένο, το εξοβελίζει. <br /><br />Παρόμοια ήταν και η ευγονική των Σπαρτιατών : ‘ ό,τι ’ υστερούσε, δεν ήταν άξιο να ζήσει, δολοφονούνταν. <br /><br />Έπειτα, ως ανθρώπινη φύση μπορούμε να ορίσουμε είτε την ειδοποιό διαφορά του ανθρώπου από τα ζώα, πιθανώς το λόγο, είτε όλα όσα μπορεί να πράξει ο άνθρωπος, όλες του τις δυνατότητες. <br />Συχνά ο τελευταίος, θέλοντας να είναι φυσικός ή να νομιμοποιήσει πράξεις προκειμένου να είναι φυσικός (π.χ. Σπαρτιάτες ) αρνείται να κάνει βήματα πάρα από αυτό το ζωώδες και φυσικό.<br /><br />Είναι, λοιπόν, αυτονόητο το ζητούμενο να υπερβούμε τη διαδικασία μίμησης της φύσης. <br />Λόγου χάρη, οι ανθρώπινες κοινότητες προνοούν για τη φροντίδα των ηλικιωμένων ενώ οι γέρικες αρκούδες εγκαταλείπονται να πεθάνουν αβοήθητες. <br /><br />Ο χαρακτηρισμός, λοιπόν, της φύσης από διάφορους ρομαντικούς ως σύμμετρης και δίκαιης είναι εύλογο να εκληφθεί το πολύ ως σπουδαία αισθητική αποτύπωση. <br />Η απόδοση της δικαιοσύνης στη φύση είναι ανθρωπομορφισμός. <br />Η φύση είναι αδιάφορη. <br /><br />Υπάρχουν, λοιπόν, από τη μία πλευρά οι φυσικές προς εκπλήρωση ανάγκες και από την άλλη ο 'ευτυχισμένος άνθρωπος’ ως ιδανικό. <br /><br />Άρα, ό,τι προσλαμβάνουμε ως διαφορετικό είναι λόγω του ιδανικού – δηλαδή ενός ορισμού της ευτυχίας – που συνέλαβαν κάποιοι άνθρωποι, χωρίς, όμως, να αγνοούν τη φύση. <br /><br />Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι η σύγκρουση διαφορετικότητας – ιδανικού να λυθεί και σαφώς όχι μέσω της ομογενοποίησης αλλά μέσω της συμφιλίωσης των ετεροτήτων. <br /><br />Η ύπαρξη κοινότητας, η υπόστασή της, δηλαδή, είναι ενδεχομένως πιο εύκολη με την εξάλειψη των ιδιαιτεροτήτων καθότι η ομογενοποίηση ευνοεί την ενοποίηση. <br /><br />Από την άλλη πλευρά, όμως, η σύσταση μιας κοινότητας Προϋποθέτει κατά κάποιο τρόπο την ανομοιότητα, με την έννοια πως για να αναζητά κανείς να ανήκει κάπου και για το λόγο αυτό να συστήνει ένα όλον, οπωσδήποτε καλύπτεις την ανάγκη του κοινωνικού όντος αλλά επιπλέον συνασπίζεσαι, αμύνεσαι προς κάτι ξένο αποκτώντας συμμάχους. <br /><br />Ας σημειωθεί στο σημείο αυτό πως στις πρωτόγονες ήδη κοινότητες, οι άνθρωποι συμβίωναν ομαδικά είτε για να επιβιώσουν από φυσικούς κινδύνους είτε για να προστατευτούν από τα άγρια ζώα ή άλλες φυλές είτε για την ασφαλέστερη εξασφάλιση της τροφής. <br /><br />Η πιο αφηρημένη και αφελής ετερότητα είναι εκ των πραγμάτων η ‘χωρικότητα’, η αναγκαστική, δηλαδή, διαφορά θέσης δύο πραγμάτων ή ανθρώπων στο χώρο. <br />Μετά, η ιστορία του κάθε ατόμου και η βιωματική του εμπειρία επίσης το διαφοροποιούν αναγκαστικά από τα υπόλοιπα. <br />Δηλαδή ετερότητα υπάρχει εξ ορισμού και η εξ ολοκλήρου εξάλειψή της μοιάζει αδύνατη και αφύσικη. <br />Οι ίδιες οι έννοιες -και ως έννοιες εδώ ορίζουμε το ευρύτερο χρηστικό λεξιλόγιο του ανθρώπου εξαιρουμένων των φιλοσοφικών και αφηρημένων εννοιών - είναι σε θέση να πραγματώνουν δύο ρόλους. <br />Μας δίνουν, δηλαδή, τη δυνατότητα αφενός να ορίσουμε και να προσδιορίσουμε αφετέρου να ενοποιήσουμε ανόμοια κι εκεί εξαλείφουν διαφορές. <br /><br />Για παράδειγμα, είναι σαφές σε όλους τι είναι ένα παγκάκι και πως όλα τα παγκάκια δεν είναι καρέκλες αλλά συγχρόνως δεν είναι όλα τα παγκάκια ίδια. <br />Δεν ανέκυψε, όμως, η ανάγκη δημιουργίας άλλης έννοιας για το παγκάκι της μορφής χ και άλλη για εκείνο της μορφής ψ. <br />Προκύπτει ότι η εξάλειψη των ιδιαιτεροτήτων δεν είναι εφικτή. <br /><br />Ας επιστρέψουμε στα ζώα για να επιχειρήσουμε μια αναλογία. <br />Στις κοινότητες των ζώων, λοιπόν, δεν τίθεται θέμα αυτά να σκεφτούν πως αυτό που είναι δύσμορφο, ενδέχεται να μην είναι παραγωγικό άρα το διώχνουμε από την ομάδα μας. <br />Παρ’ όλα αυτά, όμως, το διώχνουν. <br />Αυτό θα το απέδιδε κανείς στο ένστικτο, υπόθεση που, όντως. <br />εξελικτικά ευσταθεί. <br />Από την άλλη, μια εύλογη εξήγηση είναι πως το διαφορετικό, πάντα άγνωστο, μπορεί να ειδωθεί ως δυνητικά επικίνδυνο. <br /><br />Άρα, ο κυριότερος λόγος απόρριψης του φυσικού από τη φύση, ίσως είναι αυτός. <br />Η υλική βάση που χρησιμοποιούν όσοι επιδιώκουν τη μαζική διαμόρφωση, επομένως και την εξάλειψη των ιδιαιτεροτήτων, π.χ. Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, είναι αυτός ο ζωικός φόβος του δυνητικά επικίνδυνου.<br />Ταυτόχρονα, η τεχνολογική εξέλιξη εκτός σαφέστατα των θετικών και διευρυμένων ικανοτήτων που προσέφερε στον άνθρωπο, του έδωσε και τη δυνατότητα να αυτοεξαλειφθεί. <br /><br />Στον αντίποδα κι όχι ιδεαλιστικά, θα μπορούσε να απαντήσει μια εξέλιξη που συμφιλιώνεται με και παραδέχεται το διαφορετικό. <br />Κι αυτό ισχύει στο πλαίσιο που επιδιώκεται η συλλογική ευτυχία που περιλαμβάνει αναγκαία την εντός και την εκτός μας φύση. <br />Αν αρνηθούμε το φυσικό, αυτοαναιρούμαστε υπαρξιακά, αφού είμαστε μέρος του. <br />Παράλληλα, όμως, ως πολιτισμός που θέλει να εξελίσσεται συνεχώς, οφείλουμε να πάμε ένα βήμα παρακάτω. <br /><br />Όπως προαναφέρθηκε, συχνά κοινωνίες συστάθηκαν με όρους αντίθεσης προς μία άλλη ομάδα ετερότητας. <br />‘Όμως η ετερότητα ως κατοχυρωμένο δικαίωμα και ζητούμενο προκύπτει από το πρόταγμα της ατομικής ευτυχίας. <br />Αν, δηλαδή, επιθυμεί κάποιος να είναι διαφορετικός, δεν είναι σε θέση κανείς και κανένα δίκαιο να του το στερήσει. <br /><br />Το θέμα είναι να μην του επιβάλλει κανείς την ετερότητα. <br />Παραπάνω μιλήσαμε για τη σύγκρουση πλασματικών ιδανικών και διαφορετικότητας. <br />Η θεωρία της κοινωνικής σύγκρουσης έχει τις ρίζες της στις διδαχές του Καρλ Μαρξ αλλά και των Γκέοργκ Ζίμμελ, Λούις Κόζερ και Ράνταλ Κόλινς. <br />Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, η κοινωνία υφίσταται ως ένα σύστημα που αποτελείται από μέρη, τα οποία δέχεται πως βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση μεταξύ τους. <br /><br />Βέβαια, θεωρούν τη σύγκρουση ως αποτέλεσμα της ανεπάρκειας των πλουτοπαραγωγικών πηγών, διαπιστώνοντας πως για να έχει κάποιος κέρδος, κάποιος άλλος πρέπει να έχει ζημία. <br />Σύμφωνα με τον Simmel, οι κοινωνικές συγκρούσεις αποτελούν από μόνες τους έναν τρόπο ενοποίησης της κοινωνίας. <br /><br />Από τη στιγμή που δύο άτομα έρχονται σε σύγκρουση, αυτομάτως σημαίνει πως κοινωνικοποιούνται. <br />Αν και η σχέση τους είναι σχέση εναντίωσης, παραμένει σχέση. <br />Στοιχείο προς απόδειξη της παρατήρησης αυτής φέρει το γεγονός ότι ένα άτομο δεν μπορεί να έρθει σε σύγκρουση μόνο του. <br />Μέσω της σύγκρουσης, η κοινωνία ενοποιείται από δύο τουλάχιστον απόψεις ή συμφέροντα σε ένα έστω κι αν αυτό έχει επιβληθεί με δυναμικά μέσα από την πιο δυνατή παράταξη, καθώς είναι δυνατή ακόμη και η σύνθεση των αντιμαχόμενων στοιχείων. <br /><br />Για το λόγο αυτό, πιστεύει ο Simmel, η κοινωνία χρειάζεται τις κοινωνικές συγκρούσεις ώστε να εξελιχθεί αλλά και να σταθεροποιηθεί. <br />Πολλές θεωρίες σε σχέση με την ισχύ και την εξουσία έχουν αναφερθεί στη σύγκρουση και δεν την αντιμετωπίζουν όλες ως ‘αναγκαίο κακό’ ή καταλύτη κοινωνικής εξέλιξης. <br />Τουναντίον. <br /><br />Όσο θεωρητικά κι αν είναι κάποια μοντέλα, αφήνουν περιθώρια εφαρμογής, αρκεί να καταφέρουν να επέμβουν στο συλλογικό ασυνείδητο, να ανοίξουν, δηλαδή, την πλακέτα και να μετασχηματίσουν το λογισμικό. <br />Τρόποι υπάρχουν. <br />Υφίσταται, για παράδειγμα, μια άποψη, μερικώς μαρξιστική, που συλλαμβάνει την ελευθερία όχι σε σχέση με τα όρια του άλλου. <br />Αλλά αντιμετωπίζει τον άλλο ως ένα πεδίο που του διευρύνει τις δυνατότητες. <br />Βέβαια, ισχύει πως ακόμη και στις σύγχρονες εκ-πολιτισμένες κοινωνίες η ετερότητα λειτουργεί ως αιτία συγκρούσεων. <br />Η σύγκρουση, σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα τόσο υπέρ όσο κατά της ετερότητας. <br />Η σύγκρουση, δηλαδή, ενδέχεται να καταστεί ζητούμενο μερικών που υποστηρίζουν την εξέλιξη της κοινωνίας ανταγωνιστικά αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα και μέσο υπέρ της προστασίας μιας ομάδας, για παράδειγμα μιας μειονότητας. <br /><br />Προϋπόθεση, βεβαίως, για να λάβει χώρα μια σύγκρουση είναι η ύπαρξη κοινών στοιχείων στις ομάδες – άτομα – μονάδες που συγκρούονται. <br />Φαντάζει ιδεώδης, παραμένει όμως ζητούμενη, η ετερότητα που δεν συγκρούεται. <br /><br />Σοφία Γριβάκη</div>

Η ετερότητα ως ζητούμενο

Το διαφορετικό είτε φυσικά είτε συμπεριφορικά είναι αναπόφευκτο. Επερχόμενα, η τάση των ανθρώπων να στιγματίζουν δεν μπορεί να θεωρηθεί αφύ...

Διαβάστε περισσότερα »

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ Ο πρώτος διδάσκαλος της αυτογνωσίας

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDD5yynCvJMzUfmiIQ8PA57PMUYmNzNspHwp6vbqI8XECf3m-gMyfVzO15KpIMbhLP8nRTjBe7_tqvWNddEez88u0jo6H7OJQdiMuF8eELK6_YNMUkLlTDz-yl4sILqMNAfbjidY0tWaI/s1600/pythagoras.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;" target="_blank" title="ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ Ο πρώτος διδάσκαλος της αυτογνωσίας"><img alt="ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ Ο πρώτος διδάσκαλος της αυτογνωσίας" border="0" height="340" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDD5yynCvJMzUfmiIQ8PA57PMUYmNzNspHwp6vbqI8XECf3m-gMyfVzO15KpIMbhLP8nRTjBe7_tqvWNddEez88u0jo6H7OJQdiMuF8eELK6_YNMUkLlTDz-yl4sILqMNAfbjidY0tWaI/s400/pythagoras.jpg" width="495" /></a></div><br /><b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Πυθαγόρας, ο πρώτος διδάσκαλος της αυτογνωσίας (580-500 π.Χ.). Ο μέγας αυτός μύστης επέβαλε πρακτικά στους μαθητές του την άσκηση της αυτογνωσίας.<br /></span></b><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Κατά τον Ιάμβλιχο (του 3ου μ.Χ. αιώνα), οι μαθητές του ήσαν:</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">- Οι ακουστικοί (άκουγαν μόνο, δεν ρωτούσαν τίποτε, δεν έλεγαν τίποτε).<br /><br />- Οι μαθηματικοί (η φιλοσόφηση γινόταν με αριθμούς, ως σύμβολα ερμηνευόμενα).<br /><br />- Οι φυσικοί (ανώτερου βαθμού, εισάγονταν σε πληρέστερη γνώση της φύσης και των όντων) και<br /><br />- Η τέταρτη τάξη: αυτοί που κατείχαν την ανώτατη μύηση και γνώση.</span></b><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><b>Ασκούντο σε μυστηριακές αρετές,</b> πρώτα της σιγής (να σιωπούν) και της εχεμύθειας (να κρατούν απόλυτα μυστικά απ' τους άλλους ό,τι άκουγαν ή διδάσκονταν και μάθαιναν). Μ' αυτά κατόρθωναν τη θεληματική χρήση του Νου, ηρεμία, αταραξία, αυτόβουλη κατεύθυνση της σκέψης, όπου η ηθική και η λογική απαιτούν και όχι όπου το συναίσθημα (η συγκίνηση) και η τυχαία παρόρμηση απ' τους ερεθισμούς. Επιδίωκαν και την καταστολή των ορμών, των επιθυμιών, των ορέξεων και γενικά των παθών και όλων όσων αποτελούν εμπόδιο στην αυτογνωσία.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Επέβαλε έπειτα ο Πυθαγόρας στους μαθητές του να εφαρμόζουν στη ζωή τους τις αρετές:</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">α) της ευσέβειας. "Θεόν τίμα, πρώτα και σέβου".<br /><br />β) της ευορκίας. "Σέβου όρκον" που θα πει συνέπεια και ακριβή τήρηση του όρκου που δόθηκε, αλλά και κάθε υπόσχεσης.<br /><br />γ) τιμή προς τους γονείς. "Τους γονείς τίμα".<br /><br />δ) της εγκράτειας. "Ειθίζεο, γαστρός μεν πρώτιστα και ύπνου, λαγνείας, θυμού...", δηλ. να συνηθίζεις να κυριαρχείς στις επιθυμίες πρώτα, πρώτα του φαγητού και του ποτού, του ύπνου, των αφροδισίων, της οργής (θυμού). Απόφευγε τις αισχρές πράξεις και με άλλους και μόνος.<br /><br />ε) της δικαιοσύνης. "Δικαιοσύνην ασκείν έργω τε λόγω τε".<br /><br />στ) να γνωρίζουν ότι πεπρωμένο είναι όλοι ανεξαιρέτως να πεθαίνουν. `Αρα να είναι πάντα έτοιμοι, αγνοί και ενάρετοι. "Γνώθι θανέειν, πέπρωται άπασι".<br /><br />ζ) της λιτότητας. "Υγείας της περί το σώμα χρη έχειν· αλλά μέτρον (το κανονικό ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο) ποτού, σίτου, γυμνασίων". `Αριστη συμβουλή και προτροπή.<br /><br />η) η ελευθερία, μεγάλο αγαθό· αρετή η διαφύλαξή της. "Μηδέ ανελεύθερον ίσθι· επί πάσι μέτρον άριστον".<br /><br />θ) δια της προσευχής κατάκτησε μεγάλες δυνάμεις. Αλλά αναλάμβανε με θάρρος το έργο αφού προσευχηθείς στο Θεό να σε βοηθήσει να τελειώσεις. "Αλλ' έρχου επ' έργον θεοίσιν επευξάμενος τελέσαι".<br /><br />ι) Δια της καθάρσεως του σώματος και της ψυχής σώζεται το Εγώ.<br /><br />ια) συνεχής επιδίωξη της φρόνησης. "Ηνίοχον γνώμιν στήσας καθύπερθεν αρίστην" δηλ. πάνω απ' όλα ας έχεις άριστο κυβερνήτη το νου.</span></b><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Το κορύφωμα όμως της πρακτικής εφαρμογής της αυτογνωσίας απ' τους Πυθαγόρειους κατορθωνόταν με τον αυτοέλεγχο κάθε βράδυ πριν τον ύπνο με τα πολυθρύλητα τρία ερωτήματα: Οι περίφημοι αυτοί στίχοι των "χρυσών επών" (στίχ. 40-45) έχουν ως εξής:</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">"Μηδ' ύπνον μαλακοίσιν επ' όμμασι προσδέξασθαι. Πριν των ημερινών έργων λογίσασθαι έκαστον·΄Πη παρέβην; Τι δ' έρεξα; Τι μοι δέον ούκ ετελέσθη; Αρξάμενος δ' από πρώτου επέξιθι και μετέπειτα. Δεινά μεν εκπρήξας επιπλήσσεο· χρηστά δε τέρπου. Ταύτα πόνει· ταύτ' εκμελέτα· τούτων χρη εράν σε".</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Δηλ. κατά πιστή και κατά λέξη μετάφρασή μας: <b>μη δεχθείς ποτέ στα μάτια σου τον ύπνο πριν εξετάσεις προσεκτικά ένα ένα τα έργα της ημέρας εκείνης ρωτώντας τον εαυτό σου: σε ποια έσφαλα; Τι καλό έκανα; Τι έπρεπε να κάνω και το παρέλειψα;</b></span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Αφού αρχίσεις από το πρώτο έργο της ημέρας προχώρα μέχρι το τελευταίο. Έπειτα από τον έλεγχο<b> να επιπλήττεις (καταδικάζεις) τον εαυτό σου για τις κακές πράξεις για δε τις καλές να ευχαριστιέσαι ολόψυχα. Μ' αυτά ασχολήσου, αυτά μελέτα με προσοχή, αυτά είναι ανάγκη να αγαπήσεις με ζήλο. Τα σχόλια περιττεύουν.</b></span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Μόνο η περικοπή αυτή, απ' τη διδασκαλία των Πυθαγορείων αν παρέμενε, θα ήταν ικανή να δείξει το υπέροχο ηθικό της ύψος. Κι όμως πέρασαν 2500 χρόνια και τη θαυμάσια αυτή μέθοδο, της ανύψωσης του Εγώ σε μεγαλειώδη θέση, με τον αυτοέλεγχο και την καθημερινή αυτοκριτική, δεν επιχείρησαν να εφαρμόσουν οι παιδαγωγοί στην εκπαίδευση των νέων.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Δεν είναι παράδοξο. Η καθολίκευση της εκπαίδευσης μόλις απ' τις αρχές του 19ου αιώνα άρχισε και στον 20ό επιβλήθηκε συστηματικότερα. Έπειτα κατά τους δυο αυτούς τελευταίους αιώνες οι επιστημονικές επιτυχίες των ερευνητών στις θετικές λεγόμενες επιστήμες θάμπωσαν τους συντάκτες των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και πίστεψαν στην παντοδυναμία της ετερογνωσίας και για την αυτογνωσία δεν έμεινε θέση...</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Να μια σημαντική και κεφαλαιώδης ατέλεια των εκπαιδευτικών μας προγραμμάτων όλων των βαθμίδων.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Είναι ακατανόητο όσο και απαράδεκτο να αφιερώνονται τόσοι κόποι και μόχθοι και δαπάνες και αγωνίες και να δοκιμάζονται πικρίες και απογοητεύσεις για την ετερογνωσία και για την αυτογνωσία, αυτό τούτο το "νοούν", το εκλεκτό και το μεγάλο και το θείο Εγώ, να μη διατίθενται ούτε λίγα λεπτά της ώρας κάθε μέρα.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Επιβάλλεται σήμερα, όταν ο άνθρωπος έχει τέτοιες καταπληκτικές επιτυχίες στην ετερογνωσία, να στραφεί και στην αυτογνωσία. Τι ωφελεί αν οι επιστήμονες πέτυχαν να "ζυγίσουν" τα άστρα και να υπολογίζουν το βάρος τους ή να μετρούν τον αριθμό των πρωτονίων και των ηλεκτρονίων των ατόμων της ύλης και με τη διαταραχή της αναλογίας της σύνθεσής τους να αποδεσμεύουν την γιγάντια ενέργεια που εκλύουν, αν δεν αποκαλύψουν και δεν αξιοποιήσουν και την μέσα στο Εγώ, εξίσου αξιοθαύμαστη δυναμικότητα;</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Κάθε πνευματική ή ηθική κατάκτηση συντελείται με τον ανθρώπινο νου. Το Εγώ νοεί, επινοεί, θαυματουργεί στις αποκαλύψεις των νόμων της φύσης.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Δεν θα αποκάλυπταν περισσότερα και ωφελιμότερα οι επιστήμονες ερευνητές, αν διέθεταν ισόρροπο χρόνο για τη μελέτη της φύσης του Εγώ του ανθρώπου και υπεδείκνυαν σε κάθε άνθρωπο την αυτοπροσπάθεια για αυτομελέτη και αυτοκαλλιέργεια των δυνατοτήτων του;</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">"Εις εαυτόν συνελού..." (στον εαυτό σου συγκεντρώσου) παραγγέλει ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος, "ένδον βλέπε" (μέσα σου βλέπε) "ένδον η πηγή του αγαθού και αεί αναβλύειν δυναμένη εάν αεί σκάπτης".</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ώστε, η πηγή του αγαθού (αυτού δηλ. που σώζει και ωφελεί) αναβλύζει μέσα απ' το Εγώ, αν όμως πάντοτε ανασκάπτεται (επίμονα προσπαθεί το ίδιο το Εγώ, δια του στοχασμού να αυτοαποκαλυφθεί) και αυτοκαλλιεργείται και αξιοποιεί τις ικανότητές του και αυτοδιερευνάται και καταστέλλει τις ορμές και τα πάθη του. Αν γίνεται συνεχώς αυτή η προσπάθεια, τότε και διαυγής σαν την πηγή του νερού, θα αναβλύζει από μέσα του και θα πλημμυρίζει το Είναι του από χαρά και ευτυχία.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <b><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Το κλειδί, λοιπόν, της θύρας δια της οποίας διερχόμενος ο άνθρωπος κατευθύνεται στην ευδαιμονία είναι η αυτογνωσία.</span></b><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><b>Με την αυτογνωσία φερόμαστε ταχύτερα και σταθερότερα στη γνώση και στη μάθηση,</b> των οποίων την ακρότατη βαθμίδα κατέχει η απροσπέλαστη για τον άνθρωπο Σοφία. Φτάνουμε στη δυνατή γαλήνη και ηρεμία πνεύματος και ψυχής, προϋποθέσεων της ευτυχίας. Οδηγούμαστε με την ηθική διαβίωση, στην τελείωση, τον μοναδικό αλλά και ύψιστο σκοπό της γήινης ύπαρξης του ανθρώπου.</span><br /><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">[Πηγή gr.news.yahoo.com]</span></div>

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ Ο πρώτος διδάσκαλος της αυτογνωσίας

Πυθαγόρας, ο πρώτος διδάσκαλος της αυτογνωσίας (580-500 π.Χ.). Ο μέγας αυτός μύστης επέβαλε πρακτικά στους μαθητές του την άσκηση της αυτογν...

Διαβάστε περισσότερα »